اثر انگشت ادبی حافظ
شمارش‌هایی ساده از متن شعرهای حافظ که در همین سایت منتشر شده است: چند شعر در چه قالبی، هر شعر چند بیت دارد، چه واژه‌هایی بیشتر تکرار شده‌اند. اینجا داوری دربارهٔ خوبی یا بدی شعر نیست و مضمونی حدس زده نشده؛ فقط عددهایی که می‌توانید در بخش «روش» دوباره بسنجید.
- شعر منتشرشده
- ۶۹۵
- ۶۹۵ شعر، ۰ نثر
- بیت
- ۵٬۲۹۵
- در ۶۹۵ شعر دارای بیت
- واژه (همهٔ تکرارها)
- ۸۰٬۵۶۲
- ۸٬۹۷۲ واژهٔ متفاوت
- نسبت تنوع واژگان
- ۰٫۳۴۷
- بر نمونهٔ ثابت ۵٬۰۰۰ واژه
قالب شعرها
هر شعر در یک قالب ثبت شده است؛ پس شمار قالب‌ها جمعاً برابر شمار شعرهاست (۶۹۵). با انتخاب هر قطعهٔ حلقه به بخشی از آثار می‌روید که بیشترین شعر آن قالب را دارد.
| قالب | تعداد | سهم از همهٔ شعرها | خواندن |
|---|---|---|---|
| غزل | ۵۴۵ | ۷۸٫۴٪ | غزلیات |
| قصیده | ۳ | ۰٫۴٪ | قصاید |
| مثنوی | ۵ | ۰٫۷٪ | اشعار منتسب |
| رباعی | ۷۳ | ۱۰٫۵٪ | رباعیات |
| قطعه | ۳۴ | ۴٫۹٪ | قطعات |
| سایر قالب‌ها | ۳۵ | ۵٪ | اشعار منتسب |
| جمع | ۶۹۵ | ۱۰۰٪ |
هر شعر چند بیت دارد؟
بیت‌های هر شعر شمرده شده است. ۶۹۵ شعر دست‌کم یک بیت دارند و در نمودار آمده‌اند؛ ۰ شعر بیت ندارند (مثلاً نثر) و جدا شمرده می‌شوند.
- میانگین: ۷٫۶۲ بیت
- میانه: ۸ بیت
- کوتاه‌ترین: ۱
- بلندترین: ۵۸ بیت
| بیت در هر شعر | شمار شعرها | سهم |
|---|---|---|
| ۱ | ۱ | ۰٫۱٪ |
| ۲ | ۹۵ | ۱۳٫۷٪ |
| ۳ تا ۴ | ۲۱ | ۳٪ |
| ۵ تا ۸ | ۳۳۰ | ۴۷٫۵٪ |
| ۹ تا ۱۶ | ۲۳۹ | ۳۴٫۴٪ |
| ۱۷ تا ۳۲ | ۵ | ۰٫۷٪ |
| ۳۳ تا ۶۴ | ۴ | ۰٫۶٪ |
| ۶۵ و بیشتر | ۰ | ۰٪ |
| بدون بیت | ۰ | خارج از نمودار |
واژگان
در شعرهای منتشرشده ۸۰٬۵۶۲ واژه (با تکرار) و ۸٬۹۷۲ واژهٔ متفاوت شمرده شد. حرف‌های ربط، ضمیرها و صرف‌های ساده («و»، «که»، «است»…) کنار گذاشته شده‌اند و از ۵۰٬۹۲۲ واژهٔ محتوایی پرتکرارترین‌ها آمده است. هر واژه به فهرست شعرهای دارای آن در جست‌وجو می‌رود.
نسبت تنوع واژگان (تعداد واژهٔ متفاوت ÷ تعداد واژه) روی نمونهٔ ثابت ۵٬۰۰۰ واژه: ۰٫۳۴۷۲ (۱٬۷۳۶ واژهٔ متفاوت در ۵٬۰۰۰ واژه)
- دل۷۲۳ بار
- حافظ۵۳۳ بار
- سر۴۳۳ بار
- جان۳۱۰ بار
- باد۲۷۸ بار
- گل۲۶۴ بار
- خوش۲۵۸ بار
- عشق۲۵۴ بار
- دست۲۵۱ بار
- چشم۲۲۲ بار
- روی۲۲۰ بار
- غم۲۰۶ بار
- یار۱۸۴ بار
- زلف۱۷۸ بار
- جهان۱۷۷ بار
- گفت۱۷۵ بار
- جام۱۶۹ بار
- دارد۱۶۵ بار
- کار۱۶۲ بار
- خاک۱۵۷ بار
- دیده۱۵۶ بار
- کس۱۵۶ بار
- لب۱۴۸ بار
- آب۱۴۶ بار
جدول واژه‌های پرتکرار
| واژه | تعداد دقیق | در هر ده هزار واژه | سهم از واژه‌های محتوایی |
|---|---|---|---|
| دل | ۷۲۳ | ۸۹٫۷۴ | ۱٫۴۲٪ |
| حافظ | ۵۳۳ | ۶۶٫۱۶ | ۱٫۰۵٪ |
| سر | ۴۳۳ | ۵۳٫۷۵ | ۰٫۸۵٪ |
| جان | ۳۱۰ | ۳۸٫۴۸ | ۰٫۶۱٪ |
| باد | ۲۷۸ | ۳۴٫۵۱ | ۰٫۵۵٪ |
| گل | ۲۶۴ | ۳۲٫۷۷ | ۰٫۵۲٪ |
| خوش | ۲۵۸ | ۳۲٫۰۳ | ۰٫۵۱٪ |
| عشق | ۲۵۴ | ۳۱٫۵۳ | ۰٫۵٪ |
| دست | ۲۵۱ | ۳۱٫۱۶ | ۰٫۴۹٪ |
| چشم | ۲۲۲ | ۲۷٫۵۶ | ۰٫۴۴٪ |
| روی | ۲۲۰ | ۲۷٫۳۱ | ۰٫۴۳٪ |
| غم | ۲۰۶ | ۲۵٫۵۷ | ۰٫۴٪ |
| یار | ۱۸۴ | ۲۲٫۸۴ | ۰٫۳۶٪ |
| زلف | ۱۷۸ | ۲۲٫۰۹ | ۰٫۳۵٪ |
| جهان | ۱۷۷ | ۲۱٫۹۷ | ۰٫۳۵٪ |
| گفت | ۱۷۵ | ۲۱٫۷۲ | ۰٫۳۴٪ |
| جام | ۱۶۹ | ۲۰٫۹۸ | ۰٫۳۳٪ |
| دارد | ۱۶۵ | ۲۰٫۴۸ | ۰٫۳۲٪ |
| کار | ۱۶۲ | ۲۰٫۱۱ | ۰٫۳۲٪ |
| خاک | ۱۵۷ | ۱۹٫۴۹ | ۰٫۳۱٪ |
| دیده | ۱۵۶ | ۱۹٫۳۶ | ۰٫۳۱٪ |
| کس | ۱۵۶ | ۱۹٫۳۶ | ۰٫۳۱٪ |
| لب | ۱۴۸ | ۱۸٫۳۷ | ۰٫۲۹٪ |
| آب | ۱۴۶ | ۱۸٫۱۲ | ۰٫۲۹٪ |
وزن شعرها
وزن فقط برای شعرهایی آمده که منبع برایشان وزن ثبت کرده است: ۶۳۰ از ۶۹۵ شعر (۹۰٫۶٪). از ۲۴ وزن ثبت‌شده، پرشمارترین‌ها آمده است.
| وزن (به‌گونهٔ ثبت‌شده در منبع) | شمار شعرها | سهم |
|---|---|---|
| فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف) | ۱۵۰ | ۲۳٫۸٪ |
| مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف) | ۱۳۵ | ۲۱٫۴٪ |
| مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف) | ۸۱ | ۱۲٫۹٪ |
| مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی) | ۴۷ | ۷٫۵٪ |
| فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف) | ۴۴ | ۷٪ |
| مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی) | ۳۳ | ۵٫۲٪ |
| مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم) | ۲۶ | ۴٫۱٪ |
| مفعول فاعلاتن مفعول فاعلاتن (مضارع مثمن اخرب) | ۲۴ | ۳٫۸٪ |
| وزن‌های دیگر (۱۶ وزن) | ۹۰ | ۱۴٫۳٪ |
روش، تعریف‌ها و محدودیت‌ها
تعریف‌ها و مخرج‌ها
- شعر: هر مدخل منتشرشده با حقوق تأییدشدهٔ این شاعر. قالب: همان نوع ثبت‌شده در پایگاه (غزل، قصیده، مثنوی، رباعی، قطعه، ترکیب‌بند، نثر یا «سایر»)؛ مخرج سهم‌ها همیشه شمار همهٔ شعرها (۶۹۵) است. بدون «سایر»، مخرج ۶۶۰ شعر می‌شود.
- بیت: هر واحد شعریِ سطح‌بالای شعر (بیت یا بند شعر) به همان گونه که در متن منتشرشده آمده؛ بند نثر بیت نیست و در شمارش بیت و واژه نمی‌آید.
- واژه: دنبالهٔ پیوستهٔ حروف پس از یکسان‌سازی حروف (ي/ك)، حذف اعراب و جدا کردن در نیم‌فاصله؛ عددها و نشانه‌ها واژه نیستند.
- واژهٔ محتوایی: واژه‌ای دست‌کم دو حرفی که در فهرست ایست‌واژه‌ها نباشد. «در هر ده هزار» = تعداد ÷ همهٔ واژه‌ها (۸۰٬۵۶۲) × ۱۰٬۰۰۰.
- نسبت تنوع واژگان: شمار واژه‌های متفاوت ÷ شمار واژه‌ها، روی ۵٬۰۰۰ واژهٔ نخست از شعرهایی که به ترتیب چکیدهٔ شناسه‌شان چیده شده‌اند (نمونهٔ ثابت و تکرارپذیر). اندازهٔ نمونه ثابت است تا شاعران با پیکره‌های کوچک‌وبزرگ ناعادلانه مقایسه نشوند؛ باز هم این عدد معیار کیفیت نیست.
- وزن: برچسب ثبت‌شده در منبع، فقط برای شعرهایی که دارند؛ پوشش ۹۰٫۶٪ از ۶۹۵ شعر (غیر نثر).
محدودیت‌ها
- فقط شعرهای منتشرشدهٔ همین سایت با حقوق تأییدشده شمرده شده‌اند؛ این آمار دربارهٔ همین پیکره است، نه همهٔ آثار شاعر یا نسخه‌های دیگر.
- این صفحه شمارش است، نه داوری: هیچ ادعایی دربارهٔ کیفیت، جایگاه یا رتبهٔ ادبی ندارد و مضمونی حدس زده نشده است.
- نیم‌فاصله مرز واژه حساب می‌شود (مثلاً «می‌روم» دو واژه است)، و املای واژه‌ها مطابق نسخهٔ منبع و پس از یکسان‌سازی حروف و حذف اعراب شمرده شده است؛ یک واژه با املاهای گوناگون ممکن است چند بار جدا شمرده شود.
- «سایر قالب‌ها» شعرهایی است که منبع آنها را در یکی از قالب‌های نام‌برده ثبت نکرده است؛ لزوماً قالبی ناشناخته نیست.
- وزن برای ۶۳۰ از ۶۹۵ شعر ثبت شده است؛ توزیع وزن فقط دربارهٔ همین شعرهاست. برچسب وزن از منبع آمده و جداگانه راستی‌آزمایی نشده است.
- بندهای نثر (مثلاً توضیح‌های میان شعرها) در شمار بیت‌ها و واژه‌ها نیامده‌اند تا نثر و شعر با هم آمیخته نشوند.
فهرست کامل ایست‌واژه‌ها (۱۱۵ واژه)
آن، آنان، آنجا، آنها، آنچه، آنکه، آیا، از، است، اندر، او، اگر، ای، ایشان، این، اینجا، اینها، اینکه، با، باشد، باشم، باشند، باشی، بدان، بدین، بر، برای، بس، به، بود، بودم، بودند، بوده، بودی، بی، تا، ترا، تو، خود، خویش، در، دگر، دیگر، را، ز، زان، زین، شد، شدم، شدند، شده، شدی، شما، شود، شوم، شوند، شوی، ما، مرا، من، مگر، می، نشد، نشود، نمی، نه، نیز، نیست، نیستم، هر، هرچه، هست، هستم، هستی، هستیم، هم، همه، همچو، همی، هیچ، و، ور، ورا، وز، وی، پس، چرا، چنان، چنین، چه، چو، چون، چگونه، کان، کجا، کرد، کردم، کردند، کرده، کردی، کز، کش، کن، کند، کنم، کنند، کنون، کنی، کنید، که، کی، کین، گر، یا، یک