صائب
۹٬۸۷۴ شعر و نوشته از صائب در ۱ اثر و مجموعه؛ بزرگ‌ترین‌ها: دیوان اشعار.
۹٬۸۷۴ شعر: ۹٬۸۷۴ شعر در ۱ مجموعهٔ اصلی؛ ۷۲ شعر با برچسب «منتسب» در این شمار است. شمار، تعداد شعر یا متن مستقل و یکتاست.
- شعر منتشرشده
- ۹٬۸۷۴
- اثر و بخش اصلی
- ۱
- قالب شعری
- ۵
صائب
۹٬۸۷۴ شعر از صائب را در ۱ اثر و مجموعه می‌خوانید (غزل ۶٬۹۸۴، قصیده ۴۳، مثنوی ۳۴، قطعه ۱۰). هر شعر منبع و نشانی ثابت خودش را دارد.
کتابخانهٔ آثار
کتابخانهٔ آثار صائب
۱ اثر و مجموعه با ۹٬۸۷۴ شعر منتشرشده. هر کتاب را بردارید تا از نخستین شعرش در کتاب‌خوان دیوان‌سرا بخوانید؛ فهرست متنی همهٔ آثار هم پایین همین بخش آمده است.
قفسه‌های آثار صائب
پرش به فهرست متنی آثارقفسه و جلدها بازآفرینی هنری‌اند؛ هر جلد به نخستین شعر همان اثر پیوند دارد.
فهرست آثار صائب
جهان صائب
۵ راه برای دیدن آثار و زندگی این شاعر.
میرزا محمدعلی صائب تبریزی
صائب، میرزا محمدعلی، شاعر دورهٔ صفوی و از چهره‌های اصلی سبک هندی است. خانواده‌اش اصلاً تبریزی بود و او در اصفهان پرورش یافت. حدود هفت سال در هند ماند، سپس در اصفهان به ملک‌الشعرایی شاه عباس دوم رسید و در همان‌جا درگذشت. شهرتش بیشتر بر غزل‌های بسیار و تمثیل‌ها و مضمون‌های تازه‌اش استوار است. سال تولد و مرگ او در منابع یکسان نیست.
زندگی و روایت‌های آن
نام و خانواده. نام کامل او را میرزا محمدعلی، پسر میرزا عبدالرحیم، ثبت کرده‌اند.[7][8] براون با استناد به آتشکده میگوید نام اصلی او میرزا محمدعلی بود.[3] پدرش بازرگان بود؛ گلها او را بازرگانی در اصفهان معرفی می‌کند و مدخل کتابخانهٔ ریاست‌جمهوری آذربایجان، به نقل از نصرآبادی، از او با احترام یاد می‌کند.[7][8] دربارهٔ عمو یا جد پدری‌اش، شمس‌الدین تبریزی ملقب به «شیرین‌قلم» که خوشنویس بود، دو منبع دو نسبت متفاوت می‌دهند (نک. بخش اختلاف منابع).[7][8]
تبریز یا اصفهان؟ خانوادهٔ صائب اصلاً تبریزی بود. بر پایهٔ آنچه براون از آتشکده نقل می‌کند، خانوادهٔ پدری به فرمان شاه عباس از تبریز به عباس‌آباد اصفهان منتقل شد و او در همان‌جا به دنیا آمد.[3] گلها نیز همین انتقال را گزارش می‌کند و می‌افزاید برخی منابع محل تولد را تبریز گفته‌اند، اما در منابع بسیار دیگر اصفهان آمده است.[7] در مقابل، Iranica (به نقل از چکیدهٔ نتایج) و Britannica او را زادهٔ تبریز می‌دانند.[1][2] براون در پانویس خود می‌نویسد که او اگرچه در تبریز زاده شده، در اصفهان تحصیل کرده و بزرگ شده و از این رو غالباً «اصفهانی» خوانده می‌شود.[3]
تحصیل و آغاز شاعری. صائب در اصفهان آموزش دید.[2][8] براون از قول منابع میگوید او از استادانی چون رکنا و شفایی احترام یاد می‌کند، و بر تحسین او از حافظ تأکید می‌کند.[3] مدخل آذربایجانی می‌افزاید که او پیش از سفر هند به زیارت مکه و مدینه و سفری به ترکیه رفت؛ این روایت در منابع دیگر تأیید نشد و باید با احتیاط خواند.[8]
دوره و زمینهٔ ادبی
زندگی صائب با دو دربار پیوند دارد: صفویان در ایران و گورکانیان در هند. به نوشتهٔ مدخل آذربایجانی، انتقال اهالی تبریز به اصفهان پس از اشغال تبریز به دست عثمانیان صورت گرفت.[8] سدهٔ یازدهم هجری دوره‌ای است که در آن بخشی از شاعران ایرانی برای یافتن پشتیبان به هند رفتند. Iranica در بحث تاریخ غزل میگوید شاهان نخستین صفوی به مدیحه چندان اقبال نشان ندادند و شاعران به جست‌وجوی گونه‌های ظریف‌تر و پیچیده‌تر مضمون و تصویر پرداختند؛ در همین زمینه از «سبک هندی» نام می‌برد که هم در میان شاعران صفوی (صائب را بهترین نمایندهٔ آنان می‌شمارد) و هم، به‌ویژه، در میان شاعران مهاجر به هند رواج داشت.[5][6]
سبک و زبان
تازه‌گویی و معنای بیگانه. به نوشتهٔ چکیدهٔ مدخل Iranica، صائب سبک خود را «تازه» و ویژگی‌اش را «معنای بیگانه» (معنای نامأنوس) وصف می‌کند، و مقصود او تصویرها و مضمون‌های نو است.[1] غلامحسین یوسفی، به نقلی که همان چکیده آورده، توانایی او در ساختن تصویر و استعارهٔ تازه را دلیل جایگاه او در میان شاعران برجستهٔ زبان فارسی می‌شمارد و گسترش دامنهٔ تصویرها را به بیرون‌آمدن شعر از دربار و راه‌یافتن آن به زندگی شهری مربوط میداند.[1]
از کجا بخوانیم
برای آشنایی با صائب پیشنهاد می‌شود به‌ترتیب نوع اثر پیش رفت.
۱. غزل‌ها (هستهٔ دیوان). چون بیشترِ شعر او غزل است، آغاز کار با دیوان، ترجیحاً از طریق یک گزینهٔ شرح‌دار، معقول است. ویرایش قهرمان (شش جلد، ۱۹۸۵–۱۹۹۱) به گفتهٔ Iranica مرجع اصلی است، هرچند نه تصحیحی کاملاً انتقادی.[1] در این مسیر، توجه به بیت‌های مستقل، تمثیل‌ها و ردیف‌های اسمی که گلها برمی‌شمارد، خواندن را آسان‌تر می‌کند.[7]
۲. مدیحه‌ها و قصیده‌های درباری. بخش کوچک‌تر دیوان که برای شاه صفی و شاه عباس دوم و شاه سلیمان سروده شده است، زمینهٔ تاریخی-دربار را روشن می‌کند.[1]
۳. قندهارنامه. منظومه‌ای مربوط به فتح قندهار؛ پیش از خواندن باید اختلاف منابع دربارهٔ اندازه و ماهیتش را در نظر داشت.[1][2]
زندگی‌نامهٔ کامل، اختلاف منابع و فهرست منابع ‹
پرسش‌های رایج دربارهٔ صائب
صائب اهل تبریز بود یا اصفهان؟
خانوادهٔ او از تبریز بود و به فرمان شاه عباس به اصفهان منتقل شد. Iranica و Britannica او را زادهٔ تبریز می‌دانند، ولی براون به نقل از آتشکده میگوید در عباس‌آباد اصفهان زاده شد و گلها هم میگوید منابع بسیاری اصفهان را نوشته‌اند. بر هر دو روایت می‌توان تکیه کرد، با این قید که محل تولد قطعی نیست و شهرت «اصفهانی» به تحصیل و زندگی او در اصفهان برمی‌گردد.[1][2][3][7]
صائب کِی زندگی می‌کرد؟
«سبک هندی» یعنی چه و صائب چه ربطی به آن دارد؟
آیا صائب به دربار صفوی وابسته بود؟
آثار اصلی او چیست؟
دیوان اشعار صائب
۹٬۸۷۴ مورد در ۷ بخش در این آرشیو منتشر شده است.
نشاط دهر به زخم ندامت آغشته استشراب خوردن ما شیشه خوردن است این جاتک‌بیت شمارهٔ ۱، خواندن کامل
از کجا شروع کنم؟
چند ورودی واقعی به آرشیو؛ هر کدام به نخستین صفحهٔ مسیر می‌رسد.
آغاز دیوان اشعار
از «تک‌بیت شمارهٔ ۱» شروع کنید؛ دیوان اشعار ۹٬۸۷۴ مورد دارد.
مرور فهرست دیوان اشعار
۷ بخش با شمار هر بخش؛ از هر بخش می‌توان وارد شد.
آغاز آثار
ابتدای هر اثر صائب، با پیوند به متن کامل.
- دیوان اشعارنشاط دهر به زخم ندامت آغشته استشراب خوردن ما شیشه خوردن است این جاتک‌بیت شمارهٔ ۱خواندن کامل ‹
در آثار صائب بگردید
یک بیت، مطلع یا شمارهٔ شعر را بنویسید؛ نتیجه‌ها فقط از آثار صائب می‌آید.
قالب‌های شعری صائب
- غزل۶٬۹۸۴
- سایر قالب‌ها۲٬۸۰۳
- قصیده۴۳
- مثنوی۳۴
- قطعه۱۰
شاعران هم‌قالب در این آرشیو
آنچه در این آرشیو از قالب‌های صائب دارد، نزد این شاعران هم هست؛ پیوند هر مورد به صفحهٔ همان شاعر می‌رود.
صائب در یک نگاه
- حدود ۱۰۰۰ ه‌ق (حدود ۱۵۹۲ میلادی)
تولد صائب تبریزی تولد
سال تولد صائب را حدود سال ۱۰۰۰ هجری قمری برآورد می‌کنند.
- حدود ۱۰۸۷ ه‌ق (حدود ۱۶۷۶ میلادی)
درگذشت صائب تبریزی درگذشت
درگذشت صائب در اصفهان را معمولاً حدود سال ۱۰۸۷ هجری قمری می‌دانند.
پرسش‌های متداول
آثار صائب در این آرشیو شامل چه بخش‌هایی است؟
دیوان اشعار (۹٬۸۷۴ شعر).
چه قالب‌های شعری از صائب در دسترس است؟
غزل (۶٬۹۸۴)، سایر قالب‌ها (۲٬۸۰۳)، قصیده (۴۳)، مثنوی (۳۴)، قطعه (۱۰).
اشعار منتسب چیست؟
۷۲ شعر از این آرشیو در بخش اشعار منتسب قرار دارد؛ انتساب آنها به شاعر قطعی نیست و در صفحهٔ هر شعر برچسب می‌خورد.