مولانا
۶٬۳۲۹ شعر و نوشته از مولانا در ۴ اثر و مجموعه؛ بزرگ‌ترین‌ها: دیوان شمس، مثنوی معنوی، فیه ما فیه.
۶٬۳۲۹ شعر: ۶٬۳۲۹ شعر در ۴ مجموعهٔ اصلی. شمار، تعداد شعر یا متن مستقل و یکتاست.
- شعر منتشرشده
- ۶٬۳۲۹
- اثر و بخش اصلی
- ۴
- قالب شعری
- ۶
جلال الدین محمد مولوی
۶٬۳۲۹ شعر از مولانا را در ۴ اثر و مجموعه می‌خوانید (غزل ۳٬۱۵۲، رباعی ۱٬۹۹۶، مثنوی ۹۹۱، نثر ۶۶). هر شعر منبع و نشانی ثابت خودش را دارد.
بشنو این نی چون شکایت می‌کنداز جدایی‌ها حکایت میکندکتابخانهٔ آثار
کتابخانهٔ آثار مولانا
۴ اثر و مجموعه با ۶٬۳۲۹ شعر منتشرشده. هر کتاب را بردارید تا از نخستین شعرش در کتاب‌خوان دیوان‌سرا بخوانید؛ فهرست متنی همهٔ آثار هم پایین همین بخش آمده است.
قفسه‌های آثار مولانا
پرش به فهرست متنی آثارقفسه و جلدها بازآفرینی هنری‌اند؛ هر جلد به نخستین شعر همان اثر پیوند دارد.
جهان مولانا
۶ راه برای دیدن آثار و زندگی این شاعر.
- موزهٔ زندهٔ مولاناتالار به تالار، با آثار و منابع واقعی
- اثر انگشت ادبی مولاناآمار شفاف از آثار منتشرشده، با روش محاسبه
- ارتباط شاعرانپیوندهای مستند با منبع و شاهد
- مولانا در خط زمانرویدادهای مستند زندگی و آثار، بهترتیب زمان
- سفرنامهٔ مولاناجاهای مستند زندگی روی نقشه، با منبع
- قافیه و ردیفشعرهای مولانا را با قافیه و ردیف بگردید
مولانا جلال‌الدین محمد بن محمد بلخی (رومی)
جلال‌الدین محمد، مشهور به مولانا و مولوی، شاعر و واعظ صوفی سدهٔ هفتم هجری است که بنا بر روایت رایج در ۶۰۴ ق/۱۲۰۷ م زاده شد، بیشتر عمر را در قونیه گذراند و در ۶۷۲ ق/۱۲۷۳ م درگذشت. مثنوی معنوی، دیوان شمس، فیهمافیه و نامه‌ها از آثار اوست. محل تولد، برخی تاریخ‌ها و ماجرای پایان کار شمس تبریزی در منابع محل اختلاف است.[^s10][^s11][^s6]
زندگی و روایت‌های آن
نام و خانواده. نام کامل او در پیش‌گفتار عربی دفتر اول مثنوی، در ترجمهٔ نیکلسون، «محمد پسر محمد پسر حسین از بلخ» آمده است.[8] کتابخانهٔ کنگره نیز صورت «جلال‌الدین محمد بن محمد بلخی» را در کنار «مولوی» و «رومی» به‌عنوان صورت‌های نام ثبت کرده است.[7] پدرش بهاءالدین محمد ولد بود؛ ایرانیکا او را «بهاءالدین محمد ولد، پسر حسین، پسر احمد خطیب بلخی» با سال‌های ۵۴۶ تا ۶۲۸ ق (۱۱۵۱ تا ۱۲۳۱ م) معرفی میکند.[1] لوئیس او را واعظ و فقیه (مفتی) می‌داند که شغلش با کوچ‌های پیاپی سازگار بود.[10] براون نیز پدر را «محمد بن حسین خطیبی بکری، معروف به بهاءالدین ولد» می‌نامد.[9]
زادگاه. روایت سنتی و بسیاری از منابع قدیم و کتاب‌های عمومی زادگاه او را بلخ می‌دانند؛ براون و شیمل هر دو بلخ را زادگاه می‌نویسند و برای تولد پاییز یا ۳۰ سپتامبر ۱۲۰۷ را آورده‌اند.[9][11] فرانکلین لوئیس، در پژوهشی تازه‌تر، استدلال میکند که بهاءالدین ولد شاید در بلخ زاده شده باشد، اما دست‌کم در سال‌های ۶۰۰ تا ۶۰۷ ق در خانه‌ای در وخش سکونت داشته و خانواده تا نزدیک پنج‌سالگی مولانا در همان‌جا مستقر بوده است؛ او وخش را با شهری در تاجیکستان امروز، حدود ۶۵ کیلومتر در جنوب‌شرقی دوشنبه، «به‌طور آزمایشی» یکی می‌گیرد و می‌گوید مریدنویسان به این دلیل خانواده را به بلخ نسبت داده‌اند که یا خاستگاه نیاکانی بود یا مشهورترین شهر آن منطقه بود.[10] ویکی‌داده نیز هر دو شهر، بلخ و وخش، را برای محل تولد ثبت کرده است.[6] لوئیس همچنین به بیتی از دفتر چهارم مثنوی اشاره میکند که در آن وخش نام برده شده و آن را یادآوری کودکی مولانا در وخش می‌داند.[10]
دوره و زمینهٔ ادبی
مولانا در دوران مغول و سلجوقیان روم می‌زیست. بنا بر نوشتهٔ لوئیس، کار او در قونیه در اوج فرهنگی و مالی دولت سلجوقی آغاز شد و پنجاه سال بعد، به سبب فشار مغولان و اختلاف درون دودمان، درآمد آن دولت بسیار کاسته شده بود.[10] بلخ، به نوشتهٔ شیمل، در ۱۲۲۰ م و به نوشتهٔ لوئیس در ۱۲۲۱ م به دست مغولان ویران شد؛ خانوادهٔ مولانا پیش از آن از خراسان رفته بود.[11][10] شیمل به شعری از دیوان اشاره میکند که به حملهٔ مغولان نزدیک قونیه در ۲۵ نوامبر ۱۲۵۶ اشاره دارد و تخلص آن نام حسام‌الدین است.[11] شیمل نیز از اشاره‌ای در دفتر اول مثنوی به خلفای عباسی بغداد، که در ۱۲۵۸ م به دست مغولان برافتادند، برای تاریخ‌گذاری دفتر اول استفاده میکند.[11]
سبک و زبان
مثنوی. نیکلسون مثنوی را شعری بسیار بلند می‌داند و مینویسد هر بیت آن بیست‌ودو هجا دارد و با حدود ۲۵٬۷۰۰ بیت از «ملکهٔ پریان» اسپنسر هم درازتر است.[8] او می‌افزاید که ساختار شعر سست و پراکنده‌گوی است و گاه نمی‌توان فهمید گوینده خود مولانا است یا یکی از شخصیت‌های بی‌شمار قصه‌ها؛ این ویژگی ترجمه را دشوار میکند.[8] به نوشتهٔ نیکلسون، زبان مثنوی از نثر محاوره‌ای ساده تا زبان فاخر و شبیه به غزل‌های او تغییر میکند و برخی حکایت‌ها آشکارا صریح‌اند.[8] براون هم شعر را آمیخته‌ای از حکایت‌های پراکنده، گاه شریف و گاه ناپسند به ذوق خود، با پرداخت‌های عرفانی دشوار می‌داند و می‌گوید بخش‌های حکایی معمولاً به زبانی ساده و روشن آمده است.[9]
از کجا بخوانیم
- مثنوی: از دفتر اول، که به گفتهٔ براون با نی‌نامه و بدون ستایش رسمی آغاز می‌شود،[9] و سپس دفتر دوم؛ تصحیح نیکلسون پرارجاع‌ترین متن انتقادی است و ترجمهٔ او از دو دفتر نخست برای پژوهشگران متن فراهم شده است.[8][10]
- غزل‌ها: برای شعر غنایی مولانا باید به دیوان شمس (تصحیح فروزانفر) رجوع کرد و به یاد داشت که برخی رباعیات منسوب مشکوک‌اند.[10]
- نثر: فیهمافیه برای شنیدن صدای مولانا در گفتار؛ ترجمه‌های انگلیسی آربری (۱۹۷۲) و تاکستون (۱۹۹۴) شناخته‌شده‌اند.[10]
- مجالس سبعه و مکتوبات: برای جنبهٔ واعظانه و اداری زندگی او، چاپهای سبحانی.[10]
- برای زندگی‌نامه: لوئیس و شیمل، با احتیاط دربارهٔ منابع مریدان.[10][11]
زندگی‌نامهٔ کامل، اختلاف منابع و فهرست منابع ‹
پرسش‌های رایج دربارهٔ مولانا
مولوی و رومی یک نفرند؟
مولانا کجا به دنیا آمد؟
مولانا کی درگذشت و کجا آرمیده است؟
مثنوی چند دفتر دارد؟
شمس تبریزی که بود؟
مثنوی معنوی مولانا
۹۷۲ مورد در ۶ بخش در این آرشیو منتشر شده است.
بشنو این نی چون شکایت می‌کنداز جدایی‌ها حکایت می‌کندبخش ۱ - سرآغاز، خواندن کامل
دیوان شمس مولانا
۵٬۲۷۰ مورد در ۴ بخش در این آرشیو منتشر شده است.
اِی رَستخیزِ ناگهان وی رحمتِ بی‌مُنتهااِی آتشی اَفروخته، در بیشهٔ اَندیشه‌هاغزل شمارهٔ ۱، خواندن کامل
آثار و مجموعه‌ها
همهٔ آثار مولانا در این آرشیو، با شمار واقعی شعرهای منتشرشده.
از کجا شروع کنم؟
چند ورودی واقعی به آرشیو؛ هر کدام به نخستین صفحهٔ مسیر می‌رسد.
آغاز مثنوی معنوی
از «بخش ۱ - سرآغاز» شروع کنید؛ مثنوی معنوی ۹۷۲ مورد دارد.
آغاز دیوان شمس
از «غزل شمارهٔ ۱» شروع کنید؛ دیوان شمس ۵٬۲۷۰ مورد دارد.
مرور فهرست مجالس سبعه
۷ بخش با شمار هر بخش؛ از هر بخش می‌توان وارد شد.
اثر کوتاه: مجالس سبعه
مجالس سبعه تنها ۱۶ مورد دارد و آشنایی سریع‌تری با آثار می‌دهد.
آغاز آثار
ابتدای هر اثر مولانا، با پیوند به متن کامل.
- دیوان شمساِی رَستخیزِ ناگهان وی رحمتِ بی‌مُنتهااِی آتشی اَفروخته، در بیشهٔ اَندیشه‌هاغزل شمارهٔ ۱خواندن کامل ‹
- مثنوی معنویبشنو این نی چون شکایت می‌کنداز جدایی‌ها حکایت می‌کندبخش ۱ - سرآغازخواندن کامل ‹
- فیه ما فیهقال النّبی علیه السّلام: شَرُّ الْعُلَماءِ مَنْ زَارَ الْاُمَراءَ وَ خَیْرُ الْاُمَراءِ مَنْ زَارَ اَلْعُلَمَاءَ،…بِسْمِ الله الرحْمنِ الرَّحِیمْ - رَبِّ تَّمِمْ بِالْخَیْرِخواندن کامل ‹
- مجالس سبعهالحمدلله صانع العالم بغیر آلة، العالم بکل خطرةٍ و قطرةٍ و قالةٍ و حالةٍ، المنزّه عن کل صفةٍ ینطرقّ الیها جواز و استحاله…الحمدلله صانع العالم بغير آلةخواندن کامل ‹
در آثار مولانا بگردید
یک بیت، مطلع یا شمارهٔ شعر را بنویسید؛ نتیجه‌ها فقط از آثار مولانا می‌آید.
قالب‌های شعری مولانا
- غزل۳٬۱۵۲
- رباعی۱٬۹۹۶
- مثنوی۹۹۱
- سایر قالب‌ها۷۱
- نثر۶۶
- قصیده۵۳
شاعران هم‌قالب در این آرشیو
آنچه در این آرشیو از قالب‌های مولانا دارد، نزد این شاعران هم هست؛ پیوند هر مورد به صفحهٔ همان شاعر می‌رود.
با مولانا از کجا شروع کنیم؟
گزیده‌های موضوعی مولانا
فقط شعرهایی که ویراستار برای آن موضوع تأیید کرده است.
مولانا در یک نگاه
- ۶۰۴ ه‌ق (۱۲۰۷ میلادی)
تولد مولانا تولد
مولانا جلال‌الدین محمد بلخی در سال ۶۰۴ هجری قمری (۱۲۰۷ میلادی) زاده شد؛ محل تولد را بلخ یا وخش می‌دانند.
- ۶۷۲ ه‌ق (۱۲۷۳ میلادی)
درگذشت مولانا درگذشت
مولانا در سال ۶۷۲ هجری قمری (۱۲۷۳ میلادی) در قونیه درگذشت.
جاهای زندگی مولانا
جاهای مستند زندگی و سفر، با درجهٔ اطمینان زمان و منبع.
پرسش‌های متداول
آثار مولانا در این آرشیو شامل چه بخش‌هایی است؟
دیوان شمس (۵٬۲۷۰ شعر)، مثنوی معنوی (۹۷۲ شعر)، فیه ما فیه (۷۱ شعر)، مجالس سبعه (۱۶ شعر).
چه قالب‌های شعری از مولانا در دسترس است؟
غزل (۳٬۱۵۲)، رباعی (۱٬۹۹۶)، مثنوی (۹۹۱)، سایر قالب‌ها (۷۱)، نثر (۶۶)، قصیده (۵۳).