نظامی
۳۷۸ شعر و نوشته از نظامی در ۱ اثر و مجموعه؛ بزرگ‌ترین‌ها: خمسه.
۳۷۸ شعر: ۳۷۸ شعر در ۱ مجموعهٔ اصلی. شمار، تعداد شعر یا متن مستقل و یکتاست.
- شعر منتشرشده
- ۳۷۸
- اثر و بخش اصلی
- ۱
- قالب شعری
- ۲
- ۱خسرو و شیرین۱۲۱ شعر
- ۲لیلی و مجنون۴۶ شعر
- ۳هفت پیکر۳۸ شعر
- ۴اسکندرنامه - بخش اول: شرفنامه۶۳ شعر
- ۵اسکندرنامه - بخش دوم: خردنامه۵۰ شعر
کتابخانهٔ آثار
کتابخانهٔ آثار نظامی
۱ اثر و مجموعه با ۳۷۸ شعر منتشرشده. هر کتاب را بردارید تا از نخستین شعرش در کتاب‌خوان دیوان‌سرا بخوانید؛ فهرست متنی همهٔ آثار هم پایین همین بخش آمده است.
قفسه‌های آثار نظامی
پرش به فهرست متنی آثارقفسه و جلدها بازآفرینی هنری‌اند؛ هر جلد به نخستین شعر همان اثر پیوند دارد.
فهرست آثار نظامی
جهان نظامی
۵ راه برای دیدن آثار و زندگی این شاعر.
ابومحمد الیاس نظامی گنجوی
نظامی گنجوی شاعر پارسیگوی سدهٔ ششم و آغاز هفتم هجری است که بیشتر عمر را در گنجه گذراند و به‌خاطر پنج مثنوی روایی‌اش، مخزنالاسرار، خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، هفتپیکر و اسکندرنامه، که بعدها «خمسه» یا «پنج گنج» نام گرفت، شناخته می‌شود. سال‌های تولد و مرگ او قطعی نیست و منابع معمولاً حدود ۱۱۴۱ تا ۱۲۰۹ میلادی را میآورند.
زندگی و روایت‌های آن
نام و خاستگاه. ایرانیکا در بحث ادبیات کلاسیک فارسی او را «الیاس ابومحمد نظامی» از گنجه می‌نامد و زادسالش را نزدیک ۱۱۴۱ میلادی می‌آورد؛ به‌گفتهٔ همان مدخل پدرش یوسف نام داشت و مادرش کرد بود.[6] پژوهش جدیدتری در مجلهٔ ایران‌شناسی نیز او را «ابومحمد الیاس نظامی گنجوی (حدود ۱۱۴۱ تا ۱۲۰۹)» می‌نامد.[8] نسبت «گنجوی» یا «گنجه‌ای» او را به شهر گنجه پیوند میدهد.[6][7]
زندگی در گنجه. بریتانیکا میگوید او تقریباً همهٔ عمر را در گنجه گذراند و تنها یک بار برای دیدار با امیری فرمانروا از آن خارج شد.[7] نتیجهٔ جست‌وجوی ما دربارهٔ جزئیات این سفر، کیستی آن امیر، یا نام خانواده و فرزندان شاعر مطلبی از منابع معتبر به دست نداد؛ پس از ذکر آن‌ها خودداری می‌کنیم. پژوهش خانجری اشاره میکند که نظامی در پیشگفتار لیلی و مجنون فرزند خود را از رفتن به راه شاعری برحذر می‌دارد؛ این اشاره به‌تنهایی برای بازسازی زندگی خانوادگی او کافی نیست.[8]
ارتباط با حاکمان. نظامی شاعر درباری به معنای معمول نبود، ولی از حاکمان زمان خود بی‌نیاز هم نماند. خانجری با اتکا به متن آثار نظامی نشان میدهد که او چند قصیده در ستایش فرمانروای سرزمین خود سروده و پاداش گرفته است، و از حمایت مادی و پشتیبانی در نسخه‌برداری و پخش آثارش بهره برده است.[8] در عین حال همین پژوهش نشان میدهد که او به گفتهٔ خودش در گزینش ستایش‌شدگان وسواس داشت: پس از درگذشت پاره‌ای از حامیان شایستهٔ خود، برای پیشکش‌کردن اسکندرنامه در پی شنوندهٔ سخن‌شناس بود و پیشکش‌کردن شعر به افراد نابایسته را نمی‌پسندید. افزون بر آن، در پایان اقبالنامه، بخش دوم اسکندرنامه، از حامیانی سخن میگوید که حتی با تهدید می‌خواستند کتاب به نام آنان شود.[8]
دوره و زمینهٔ ادبی
نظامی در جهان ایرانی‌زبان نیمهٔ دوم سدهٔ دوازدهم میلادی می‌زیست. گنجه در قلمروی بود که اتابکان سلجوقی بر آن فرمان می‌راندند،[6] و ایرانیکا در مدخل خسرو و شیرین از ستایش سلطان طغرل سوم و اتابک او، ابوجعفر محمد پسر ایلدگز، معروف به جهان‌پهلوان، در این منظومه یاد میکند.[4] دربارهٔ جو کلی دربار سلجوقی، فصل هشتم تاریخ کمبریج ایران (جلد ۵) یادآوری میکند که دربار پر از دانشمندان و نویسندگان ایرانی بود و فارسی زبان رسمی دربار به شمار می‌رفت؛ این گزیده نامی از نظامی نمی‌برد، ولی زمینهٔ فرهنگی کار او را روشن میکند.[12]
پیشکش‌های نظامی گسترده و گاه وابسته به نسخه‌اند. به نوشتهٔ ایرانیکا:
سبک و زبان
بریتانیکا سبک نظامی را واقعگرا و نزدیک به زبان گفتار می‌خواند و می‌افزاید که آثارش به خاطر ابتکار و روشنی ستوده شده، هرچند عمق فلسفی و علمی آن‌ها خواننده را در دریافت دشوار میکند.[7] این برداشت با آنچه پژوهش‌های تازه‌تر می‌گویند هم‌خوانی دارد: خانجری می‌نویسد نظامی دانش گسترده‌ای از رسوم ادبی، فرهنگی و علمی زمان خود داشت، و شیوهٔ او در ساختن استعاره، به‌ویژه برای مفاهیم انتزاعی، ممتاز است.[8]
از کجا بخوانیم
برای آشنایی با نظامی، برنامهٔ خواندن زیر بر پایهٔ نوع آثار پیشنهاد می‌شود:
زندگی‌نامهٔ کامل، اختلاف منابع و فهرست منابع ‹
پرسش‌های رایج دربارهٔ نظامی
نظامی گنجوی کیست؟
خمسه (پنج گنج) شامل چه آثاری است؟
نظامی چه زمانی درگذشت؟
نظامی شاعر درباری بود؟
چرا نظامی برای بعدیها مهم است؟
خمسه نظامی
۳۷۸ مورد در ۶ بخش در این آرشیو منتشر شده است.
خداوندا درِ توفیق بگشاینظامی را رهِ تحقیق بنمایبخش ۱ - سرآغاز، خواندن کامل
از کجا شروع کنم؟
چند ورودی واقعی به آرشیو؛ هر کدام به نخستین صفحهٔ مسیر می‌رسد.
آغاز خمسه
از «بخش ۱ - سرآغاز» شروع کنید؛ خمسه ۳۷۸ مورد دارد.
مرور فهرست خمسه
۶ بخش با شمار هر بخش؛ از هر بخش می‌توان وارد شد.
آغاز آثار
ابتدای هر اثر نظامی، با پیوند به متن کامل.
- خمسهخداوندا درِ توفیق بگشاینظامی را رهِ تحقیق بنمایبخش ۱ - سرآغازخواندن کامل ‹
در آثار نظامی بگردید
یک بیت، مطلع یا شمارهٔ شعر را بنویسید؛ نتیجه‌ها فقط از آثار نظامی می‌آید.
قالب‌های شعری نظامی
- مثنوی۳۷۵
- سایر قالب‌ها۳
شاعران هم‌قالب در این آرشیو
آنچه در این آرشیو از قالب‌های نظامی دارد، نزد این شاعران هم هست؛ پیوند هر مورد به صفحهٔ همان شاعر می‌رود.
گزیده‌های موضوعی نظامی
فقط شعرهایی که ویراستار برای آن موضوع تأیید کرده است.
نظامی در یک نگاه
- حدود ۵۳۵ ه‌ق (حدود ۱۱۴۱ میلادی)
تولد نظامی تولد
نظامی گنجه‌ای حدود سال ۵۳۵ هجری قمری زاده شد؛ سال دقیق آن مشخص نیست.
- حدود ۶۰۵ ه‌ق (حدود ۱۲۰۹ میلادی)
درگذشت نظامی درگذشت
درگذشت نظامی در گنجه را در منابع حدود سال‌های ۵۹۸ تا ۶۱۴ هجری قمری آورده‌اند.
پرسش‌های متداول
آثار نظامی در این آرشیو شامل چه بخش‌هایی است؟
خمسه (۳۷۸ شعر).
چه قالب‌های شعری از نظامی در دسترس است؟
مثنوی (۳۷۵)، سایر قالب‌ها (۳).