ناصرخسرو
۶۳۵ شعر و نوشته از ناصرخسرو در ۶ اثر و مجموعه؛ بزرگ‌ترین‌ها: دیوان اشعار، خوان الاخوان، سفرنامه.
۶۳۵ شعر: ۶۳۵ شعر در ۶ مجموعهٔ اصلی. شمار، تعداد شعر یا متن مستقل و یکتاست.
- شعر منتشرشده
- ۶۳۵
- اثر و بخش اصلی
- ۶
- قالب شعری
- ۵
ناصرخسرو قبادیانی
۶۳۵ شعر از ناصرخسرو را در ۶ اثر و مجموعه می‌خوانید (نثر ۳۱۴، قصیده ۲۸۱، رباعی ۴، قطعه ۱). هر شعر منبع و نشانی ثابت خودش را دارد.
کتابخانهٔ آثار
کتابخانهٔ آثار ناصرخسرو
۶ اثر و مجموعه با ۶۳۵ شعر منتشرشده. هر کتاب را بردارید تا از نخستین شعرش در کتاب‌خوان دیوان‌سرا بخوانید؛ فهرست متنی همهٔ آثار هم پایین همین بخش آمده است.
قفسه‌های آثار ناصرخسرو
پرش به فهرست متنی آثارقفسه و جلدها بازآفرینی هنری‌اند؛ هر جلد به نخستین شعر همان اثر پیوند دارد.
فهرست آثار ناصرخسرو
جهان ناصرخسرو
۷ راه برای دیدن آثار و زندگی این شاعر.
- موزهٔ زندهٔ ناصرخسروتالار به تالار، با آثار و منابع واقعی
- اثر انگشت ادبی ناصرخسروآمار شفاف از آثار منتشرشده، با روش محاسبه
- ارتباط شاعرانپیوندهای مستند با منبع و شاهد
- ناصرخسرو در خط زمانرویدادهای مستند زندگی و آثار، به‌ترتیب زمان
- سفرنامهٔ ناصرخسروجاهای مستند زندگی روی نقشه، با منبع
- اطلس: سرو۱ بیت از ناصرخسرو روی تصویر
- قافیه و ردیفشعرهای ناصرخسرو را با قافیه و ردیف بگردید
ابومعین حمیدالدین ناصر بن خسرو بن حارث قبادیانی مروزی
ناصرخسرو قبادیانی (زادهٔ ۳۹۴ قمری / ۱۰۰۴ م، قبادیان در ناحیهٔ مرو) شاعر و اندیشمند اسماعیلی سدهٔ پنجم قمری بود. او پس از خوابی که در گزارش خودش آمده، از کار دیوانی کناره گرفت، از ۴۳۷ تا ۴۴۴ قمری سفر کرد و به قاهره رسید، حجت خراسان شد و سپس در یمگان بدخشان پناه گرفت. دیوان قصاید و سفرنامه و چند اثر فلسفی منثور از اوست؛ سال مرگش در منابع از حدود ۴۶۹ تا ۴۸۱ قمری گزارش شده است.[^s1][^s2][^s4]
زندگی و روایت‌های آن
نام و خاندان. هانسبرگر نام کامل او را «ابومعین حمیدالدین ناصر بن خسرو بن حارث قبادیانی مروزی» می‌نویسد.[1] هنزایی نسبت‌های «مازندرانی» و «یمگی (یمگانی)» را نیز برای او می‌آورد.[2] به نوشتهٔ هانسبرگر، او از خانواده‌ای سرشناس بود که چند تن از اعضایش در دستگاه اداری سلجوقی کار می‌کردند.[1] هنزایی خاندان او را از زمین‌داران و دیوانیان می‌شمارد و زادگاهش را قبادیان در کناره راست آمودریا می‌نویسد.[2] مدخل «دائرةالمعارف دین» می‌گوید او در علوم زمانهٔ خود آموزش دید، در دربار غزنوی مقام دیوانی داشت و در سرگذشت خودنوشتش زندگی‌ای آمیخته با خوش‌گذرانی را وصف کرده است.[5]
کار دیوانی و تحصیل. نوشته‌های ناصرخسرو نشان می‌دهد که آموزش گسترده‌ای دیده بود؛ هنزایی می‌گوید همین آموزش راه او را به دیوان‌سالاری سلجوقی باز کرد.[2] هانسبرگر می‌نویسد که سلطان سلجوقی، چغری‌بیگ، در ۴۲۸ قمری (۱۰۳۶ م) مرو را از دست غزنویان گرفت و ناصرخسرو در ۴۳۷/۱۰۴۵–۱۰۴۶، به تصریح خودش، مأمور بلندپایهٔ خزانهٔ چغری‌بیگ بود؛ از همین رو احتمال دارد پیش‌تر در یکی از دربارهای قلمرو غزنوی هم تجربه اندوخته باشد، هرچند به گمان هانسبرگر نه در خود غزنه.[1]
دوره و زمینهٔ ادبی
ناصرخسرو در دوران گذار قدرت از غزنویان به سلجوقیان در خراسان می‌زیست. هانسبرگر یادآور میشود که حکومت سلسله‌ای از نظامیان ترک بر سرزمین‌های فارسیزبان، دنیای درباری و روحانیان ریاکار از موضوعات تکرارشوندهٔ گله‌گزاری در شعر اوست.[1] در همین حال، فاطمیان در مصر خلافتی با ادعای امامت اسماعیلی برپا داشته بودند؛ ناصرخسرو در شعر خود فقط دو حاکم را می‌ستاید: مستنصر بالله فاطمی و امیر بدخشان، یعنی پشتیبان محلی خود.[1] در یادداشتی از یکی از فصل‌های همان کتاب (نویسندهٔ فصل تعیین نشد) آمده است که به گفتهٔ یان ریپکا قصاید او «تهی از مدح» است و ستایش مستنصر و ابوالمعالی علی بن اسد استثنا است.[1]
سبک و زبان
قصیده. هانسبرگر قصیده را قالب محبوب ناصرخسرو میداند و می‌نویسد دیوان او به تصحیح مینوی و محقق بیش از ۲۳۰ قصیده و چهل یا شصت قطعهٔ کوتاه و چیستان دارد که روی هم نزدیک به ۱۱٬۰۰۰ بیت است. او قصاید خود را معمولاً چهل تا پنجاه بیت نگه می‌داشت و بلندترین قصیده‌اش ۱۳۱ بیت است.[1]
از کجا بخوانیم
این پیشنهاد بر اساس گونه و اثر است، نه بر اساس محبوبیت.
زندگی‌نامهٔ کامل، اختلاف منابع و فهرست منابع ‹
پرسش‌های رایج دربارهٔ ناصرخسرو
ناصرخسرو که بود و کی و کجا زاده شد؟
«خواب» ناصرخسرو چه بود؟
سفر او چقدر طول کشید و چه مسیری داشت؟
سفر از ۶ جمادیالثانی ۴۳۷ (۱۹ دسامبر ۱۰۴۵) تا ۲۶ جمادیالثانی ۴۴۴ (۲۳ اکتبر ۱۰۵۲) طول کشید و او در این میان به قاهره رسید (۱ صفر ۴۳۹ / ۲۸ ژوئیهٔ ۱۰۴۷).[2] جزئیات مسیر میانی در منابع بازیابیشدهٔ این پیشنویس نیامده است.
چرا در یمگان بود؟
مهم‌ترین آثارش کدام‌اند؟
دیوان قصاید، سفرنامه، و آثار منثوری مانند زاد المسافرین، وجه دین، خوان‌الاخوان، گشایش و رهایش، جامع‌الحکمتین و شش فصل.[1]
آیا «روشنایی‌نامه» و «سعادت‌نامه» از اوست؟
دیوان اشعار ناصرخسرو
۲۸۶ مورد در ۲ بخش در این آرشیو منتشر شده است.
ای گنبد زنگارگون ای پرجنون پرفنونهم تو شریف و هم تو دون هم گمره و هم رهنمونمسمط، خواندن کامل
سفرنامه ناصرخسرو
۱۰۰ مورد در این آرشیو منتشر شده است.
چنین گوید ابومعین حمیدالدین ناصر بن خسرو القبادینی المروزی تجاوز الله عنه که من مردی دبیرپیشه بودم و از جمله متصرفان در اموال و اعمال سلطانی، و به کارهای دیوانی مشغول…بخش ۱ - زندگی در مرو، خواندن کامل
آثار و مجموعه‌ها
همهٔ آثار ناصرخسرو در این آرشیو، با شمار واقعی شعرهای منتشرشده.
از کجا شروع کنم؟
چند ورودی واقعی به آرشیو؛ هر کدام به نخستین صفحهٔ مسیر می‌رسد.
آغاز دیوان اشعار
از «مسمط» شروع کنید؛ دیوان اشعار ۲۸۶ مورد دارد.
آغاز سفرنامه
از «بخش ۱ - زندگی در مرو» شروع کنید؛ سفرنامه ۱۰۰ مورد دارد.
مرور فهرست دیوان اشعار
۲ بخش با شمار هر بخش؛ از هر بخش می‌توان وارد شد.
اثر کوتاه: زاد المسافرین
زاد المسافرین تنها ۲۸ مورد دارد و آشنایی سریع‌تری با آثار می‌دهد.
آغاز آثار
ابتدای هر اثر ناصرخسرو، با پیوند به متن کامل.
- دیوان اشعارای گنبد زنگارگون ای پرجنون پرفنونهم تو شریف و هم تو دون هم گمره و هم رهنمونمسمطخواندن کامل ‹
- خوان الاخوانسپاس مر پدید آرنده چیز را به از چیز پیش از مکان و زمان ، و آفریننده از آن چیز سرمایه جهان را ، که اوست خداوند زمان و…بخش ۱ - بسم اله تیمنا بذکرهخواندن کامل ‹
- سفرنامهچنین گوید ابومعین حمیدالدین ناصر بن خسرو القبادینی المروزی تجاوز الله عنه که من مردی دبیرپیشه بودم و از جمله متصرفان در…بخش ۱ - زندگی در مروخواندن کامل ‹
- وجه دینحمد و سپاس مر آفریدگاریرا که عالم پیدا را از عالم پنهان پدید آوریده مر آثار آنرا اندرین نماینده و مر خرد را این بآثار…بسم الله الرحمن الرحیمخواندن کامل ‹
- جامع الحکمتینآغاز سخن از سپاس خدای کنیم، آفریدگار آسمان و زمین و پدید آرندة مکان ومکین، بر مقتضی تلقین او سبحانه، که فرستاد کتاب…بخش ۱ - دیباچهخواندن کامل ‹
- زاد المسافرینگوییم که چو موالید از نبات و حیوان اندر عالم «پدید» آینده است به صورت هایی که آن صورت ها بر امهات – که آن طبایع است –…بخش ۱ - فصلخواندن کامل ‹
در آثار ناصرخسرو بگردید
یک بیت، مطلع یا شمارهٔ شعر را بنویسید؛ نتیجه‌ها فقط از آثار ناصرخسرو می‌آید.
قالب‌های شعری ناصرخسرو
- نثر۳۱۴
- قصیده۲۸۱
- سایر قالب‌ها۳۵
- رباعی۴
- قطعه۱
شاعران هم‌قالب در این آرشیو
آنچه در این آرشیو از قالب‌های ناصرخسرو دارد، نزد این شاعران هم هست؛ پیوند هر مورد به صفحهٔ همان شاعر می‌رود.
ناصرخسرو در یک نگاه
- ۳۹۴ ه‌ق (۱۰۰۴ میلادی)
تولد ناصرخسرو تولد
ناصرخسرو قبادیانی در سال ۳۹۴ هجری قمری (۱۰۰۴ میلادی) در قبادیان در ناحیهٔ مرو و کنارهٔ آمودریا زاده شد؛ گنجور زادگاه او را بلخ ثبت کرده است.
- حدود ۴۳۷–۴۴۴ ه‌ق (۱۰۴۵ تا ۱۰۵۲ میلادی)
سفر هفت‌ساله و سفرنامه اثر
ناصرخسرو در حدود سال‌های ۴۳۷ تا ۴۴۴ هجری قمری سفری هفت‌ساله به حجاز و مصر و شام داشت که در «سفرنامه» روایت شده است.
- حدود ۴۷۰–۴۸۱ ه‌ق (حدود ۱۰۸۰ میلادی)
درگذشت ناصرخسرو درگذشت
ناصرخسرو در یمگان بدخشان درگذشت؛ سال مرگ او در منابع میان حدود ۴۶۹ و ۴۸۱ هجری قمری گزارش شده و هیچ‌کدام قطعی نیست.
جاهای زندگی ناصرخسرو
جاهای مستند زندگی و سفر، با درجهٔ اطمینان زمان و منبع.
پرسش‌های متداول
آثار ناصرخسرو در این آرشیو شامل چه بخش‌هایی است؟
دیوان اشعار (۲۸۶ شعر)، سفرنامه (۱۰۰ شعر)، وجه دین (۵۳ شعر)، جامع الحکمتین (۳۸ شعر)، خوان الاخوان (۱۳۰ شعر)، زاد المسافرین (۲۸ شعر).
چه قالب‌های شعری از ناصرخسرو در دسترس است؟
نثر (۳۱۴)، قصیده (۲۸۱)، سایر قالب‌ها (۳۵)، رباعی (۴)، قطعه (۱).