جامی
۳٬۳۹۱ شعر و نوشته از جامی در ۴ اثر و مجموعه؛ بزرگ‌ترین‌ها: دیوان اشعار، هفت اورنگ، بهارستان.
۳٬۳۹۱ شعر: ۳٬۳۹۱ شعر در ۴ مجموعهٔ اصلی. شمار، تعداد شعر یا متن مستقل و یکتاست.
- شعر منتشرشده
- ۳٬۳۹۱
- اثر و بخش اصلی
- ۴
- قالب شعری
- ۷
- ۱سلسلةالذهب۳۳۷ شعر
- ۲سلامان و ابسال۷۶ شعر
- ۳تحفةالاحرار۶۲ شعر
- ۴سبحةالابرار۱۳۰ شعر
- ۵یوسف و زلیخا۷۵ شعر
- ۶لیلی و مجنون۵۸ شعر
- ۷خردنامه اسکندری۷۸ شعر
کتابخانهٔ آثار
کتابخانهٔ آثار جامی
۴ اثر و مجموعه با ۳٬۳۹۱ شعر منتشرشده. هر کتاب را بردارید تا از نخستین شعرش در کتاب‌خوان دیوان‌سرا بخوانید؛ فهرست متنی همهٔ آثار هم پایین همین بخش آمده است.
قفسه‌های آثار جامی
پرش به فهرست متنی آثارقفسه و جلدها بازآفرینی هنری‌اند؛ هر جلد به نخستین شعر همان اثر پیوند دارد.
جهان جامی
۵ راه برای دیدن آثار و زندگی این شاعر.
نورالدین عبدالرحمان بن نظام‌الدین احمد جامی
جامی (عبدالرحمان جامی) شاعر، عارف و دانشمند سدهٔ نهم هجری بود که به گزارش ایرانیکا در ۷ نوامبر ۱۴۱۴ میلادی در خرجرد جام زاده شد و در ۹ نوامبر ۱۴۹۲ در هرات درگذشت. او بیشتر عمر را در هرات تیموری گذراند، به طریقت نقشبندیه پیوست و افزون بر سه دیوان و «هفت اورنگ»، آثاری مانند «بهارستان»، «لوایح» و «نفحات‌الانس» پدید آورد.[^s1][^s2][^s12]
زندگی و روایت‌های آن
زادگاه و نام. جامی در خرجرد جام، از توابع خراسان، به دنیا آمد.[1] ایرانیکا یادآور می‌شود که تخلص او از روستای نزدیک «جام» گرفته شده است،[2] و دائرةالمعارف بزرگ اسلامی افزون بر این، نام را به ارادت او به احمد جام نیز مرتبط میداند.[12] نام کامل او در این دانشنامه «عبدالرحمان بن نظام‌الدین احمد» و زادروزش ۲۳ شعبان ۸۱۷ قمری آمده است.[12] ایرانیکا همان زادروز را ۷ نوامبر ۱۴۱۴ میلادی مینویسد.[1] داده‌های ویکی‌داده نیز با ارجاع به بریتانیکا همین روز را دارد.[16]
آموزش. به گزارش ایرانیکا، جامی در آستانهٔ نوجوانی همراه پدر به هرات رفت و در آن‌جا الهیات، صرف و نحو عربی و ادبیات آموخت.[1] دائرةالمعارف بزرگ اسلامی تحصیل او را در سه مرکز خرجرد، هرات و سمرقند گزارش می‌کند؛ در هرات در مدرسهٔ نظامیه اقامت داشت و در سمرقند نزد قاضی‌زادهٔ رومی درس خواند.[12]
گرایش به تصوف. ایرانیکا می‌گوید جامی در سی‌سالگی‌ها دچار بحرانی معنوی شد؛ در خوابی شیخ نقشبندی سعدالدین کاشغری را دید که به او فرمان داد درس را رها کند، به هرات بازگردد و راه تصوف را در پیش گیرد.[1] مدخل ایرانیکا دربارهٔ تصوف جامی روایتی مفصل‌تر دارد: جامی در حالی که به دلبستگی عاشقانه‌ای پیشین می‌اندیشید، کاشغری را در خواب دید که به او گفت خدا را معشوق و یگانه همدم ضروری خویش بگیرد؛ او شتابان به هرات بازگشت و خود را به کاشغری سپرد.[3] (دربارهٔ تفاوت دو روایت نک. بخش اختلاف منابع.) سعدالدین کاشغری، بنا بر ایرانیکا، در سال ۸۶۰ قمری (۱۴۵۶ م) درگذشت و نقش او گسترش نقشبندیه در هرات تیموری بود.[6]
دوره و زمینهٔ ادبی
جامی در دوران تیموریان خراسان زندگی می‌کرد. ایرانیکا مینویسد در دورهٔ سلطان حسین بایقرا (۱۴۷۰ تا ۱۵۰۶)، هرات به مرکز ادبیات و کتاب‌آرایی در جهان ایرانی بدل شد.[1] این محیط برای فهم جامی اهمیت دارد، زیرا او در همین شهر و در همراهی با سلطان حسین و علیشیر نوایی می‌زیست؛[2] ایرانیکا همچنین آثار او را، از جمله «هفت اورنگ» و رسالهٔ «لوایح»، در شمار نوشته‌هایی می‌آورد که برای تصویرگری برگزیده شدند.[4]
سبک و زبان
منابع بازیابی‌شده دربارهٔ سبک‌شناسی دقیق جامی (وزن‌ها، بسامد واژگان، ساختار تصویر) تفصیلی نداشتند و این بخش ناچار به همان مقدار محدود است.
مثنوی و تنوع وزن. «هفت اورنگ» از هفت مثنوی بلند فراهم آمده است.[1][7] ایرانیکا دربارهٔ «سبحةالابرار» می‌گوید از وزنی بهره می‌برد که پیش از آن در مثنوی فارسی سابقه نداشت،[7] نکته‌ای که نشان می‌دهد جامی در چارچوب سنت، به آزمودن امکان‌های وزنی هم دست می‌زد.
آموزه و رمز. بریتانیکا دربارهٔ «یوسف و زلیخا» مینویسد معانی تمثیلی داستان را خود شاعر آشکار می‌کند.[10] نیز مثنوی‌های جامی، بنا بر ایرانیکا، محل بیان آموزه‌های نقشبندی و ابن‌عربی‌اند؛ جامی رساله‌ای دربارهٔ «وحدت وجود» («رساله فی‌الوجود») و شرحی بر رباعیات خود دارد که از مکتب ابن‌عربی و پیروان نقشبندی او بهره می‌گیرد.[3]
از کجا بخوانیم
پیشنهادهای زیر بر اساس گونه و اثرند و به محبوبیت اشاره‌ای ندارند.
زندگی‌نامهٔ کامل، اختلاف منابع و فهرست منابع ‹
پرسش‌های رایج دربارهٔ جامی
جامی کی و کجا به دنیا آمد؟
چرا او را «جامی» مینامند؟
«هفت اورنگ» چیست؟
جامی دیوان هم دارد؟
بله؛ بنا بر ایرانیکا، دیوان او در تحریر پایانی سه بخش دارد: «فاتحةالشباب»، «واسطةالعقد» و «خاتمةالحیاة».[1]
«بهارستان» چه کتابی است؟
اثری آمیخته از نثر و نظم و حکایت و پند در هشت «روضه» که به تقلید از «گلستان» سعدی در ۱۴۸۷ نوشته شد.[5]
جامی با طریقت نقشبندیه چه نسبتی داشت؟
جامی کجا به خاک سپرده شد؟
بر پایهٔ ایرانیکا، در هرات و در کنار آرامگاه کاشغری.[1]
هفت اورنگ جامی
۸۱۶ مورد در ۷ بخش در این آرشیو منتشر شده است.
ای به یادت تازه جان عاشقانزآب لطفت تر زبان عاشقانبخش ۱ - آغاز، خواندن کامل
بهارستان جامی
۲۰۶ مورد در ۸ بخش در این آرشیو منتشر شده است.
چو مرغ امر ذی بالی ز آغازنه از نیروی حمد آید به پروازدیباچه، خواندن کامل
آثار و مجموعه‌ها
همهٔ آثار جامی در این آرشیو، با شمار واقعی شعرهای منتشرشده.
- شروع: بخش ۱ - آغاز
- شروع: شمارهٔ ۱
- روضهٔ نخستین (در ذکر احوال مشایخ صوفیه)
- روضهٔ دوم (در ذکر حکمت حکما)
- روضهٔ سوم (در ذکر پادشاهان)
- روضهٔ چهارم (در ذکر بخشندگان)
- روضهٔ پنجم (در عشق و ذکر حال عاشقان)
- روضهٔ ششم (در مطایبه)
- روضهٔ هفتم (در شعر و بیان شاعران)
- روضهٔ هشتم (در حکایات حیوانات)
- شروع: بسم الله الرحمن الرحیم
از کجا شروع کنم؟
چند ورودی واقعی به آرشیو؛ هر کدام به نخستین صفحهٔ مسیر می‌رسد.
آغاز هفت اورنگ
از «بخش ۱ - آغاز» شروع کنید؛ هفت اورنگ ۸۱۶ مورد دارد.
آغاز بهارستان
از «دیباچه» شروع کنید؛ بهارستان ۲۰۶ مورد دارد.
مرور فهرست بهارستان
۸ بخش با شمار هر بخش؛ از هر بخش می‌توان وارد شد.
اثر کوتاه: رسالهٔ اربعین
رسالهٔ اربعین تنها ۴۲ مورد دارد و آشنایی سریع‌تری با آثار می‌دهد.
آغاز آثار
ابتدای هر اثر جامی، با پیوند به متن کامل.
- دیوان اشعارانماالله اله واحدو هو الغایب و هو الشاهدشمارهٔ ۱خواندن کامل ‹
- هفت اورنگای به یادت تازه جان عاشقانزآب لطفت تر زبان عاشقانبخش ۱ - آغازخواندن کامل ‹
- بهارستانچو مرغ امر ذی بالی ز آغازنه از نیروی حمد آید به پروازدیباچهخواندن کامل ‹
- رسالهٔ اربعینصحیحترین حدیثی که راویان مجالسِ دین و مُحدِّثانِ مدارسِ یقین املا کنند حمدِ دانائیست که کلماتِ تامّۀ جامعه بر زبان…بسم الله الرحمن الرحیمخواندن کامل ‹
در آثار جامی بگردید
یک بیت، مطلع یا شمارهٔ شعر را بنویسید؛ نتیجه‌ها فقط از آثار جامی می‌آید.
قالب‌های شعری جامی
- غزل۱٬۸۰۴
- مثنوی۸۳۹
- رباعی۲۹۸
- سایر قالب‌ها۲۴۴
- قطعه۱۴۶
- قصیده۵۴
- نثر۶
شاعران هم‌قالب در این آرشیو
آنچه در این آرشیو از قالب‌های جامی دارد، نزد این شاعران هم هست؛ پیوند هر مورد به صفحهٔ همان شاعر می‌رود.
- سعدی شیرازیغزل (۷۱۰)، مثنوی (۳۱۸)، قطعه (۲۷۷)، رباعی (۲۰۶)، قصیده (۶۳)، نثر (۱۶)
- عبید زاکانیغزل (۱۱۲)، رباعی (۵۱)، قصیده (۴۳)، مثنوی (۲۸)، قطعه (۲۶)، نثر (۲)
- جلال الدین محمد مولویغزل (۳٬۱۵۲)، رباعی (۱٬۹۹۶)، مثنوی (۹۹۱)، نثر (۶۶)، قصیده (۵۳)
- عطار نیشابوریرباعی (۲٬۳۰۹)، مثنوی (۱٬۷۰۲)، غزل (۸۵۴)، نثر (۸۲)، قصیده (۳۰)
جامی در یک نگاه
- ۸۱۷ ه‌ق (۱۴۱۴ میلادی)
تولد جامی تولد
نورالدین عبدالرحمن جامی در سال ۸۱۷ هجری قمری (۱۴۱۴ میلادی) در ناحیهٔ جام در خراسان زاده شد.
- ۸۹۸ ه‌ق (۱۴۹۲ میلادی)
درگذشت جامی درگذشت
جامی در سال ۸۹۸ هجری قمری در هرات درگذشت؛ برخی منابع آن را به میلادی ۱۴۹۲ و برخی ۱۴۹۳ می‌نویسند.
پرسش‌های متداول
آثار جامی در این آرشیو شامل چه بخش‌هایی است؟
هفت اورنگ (۸۱۶ شعر)، دیوان اشعار (۲٬۳۲۷ شعر)، بهارستان (۲۰۶ شعر)، رسالهٔ اربعین (۴۲ شعر).
چه قالب‌های شعری از جامی در دسترس است؟
غزل (۱٬۸۰۴)، مثنوی (۸۳۹)، رباعی (۲۹۸)، سایر قالب‌ها (۲۴۴)، قطعه (۱۴۶)، قصیده (۵۴)، نثر (۶).