غزلیات

غزل شمارهٔ ۶ حافظ

شاعر
حافظ
مجموعه
غزلیات
قالب
غزل
وزن
فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتن (رمل مثمن مشکول)

به مُلازِمانِ سلطان، که رساند این دعا را؟

که به شُکرِ پادشاهی، زِ نظر مَران گدا را

۱

ز رقیبِ دیوسیرت، به خدای خود پناهم

مَگَر آن شهابِ ثاقِب مددی دهد، خدا را!

۲

مُژِه‌یِ سیاهت اَرْ کرد به خونِ ما اشارت

ز فریبِ او بیندیش و غلط مکن، نگارا

۳

دلِ عالمی بِسوزی چُو عِذار بَرفُروزی

تو از این چه سود داری، که نمی‌کنی مدارا؟

۴

همه‌شب در این اُمیدم که نسیمِ صبحگاهی

به پیام آشنایان، بنوازد آشنا را

۵

چه قیامت است جانا، که به عاشقان نمودی؟

دل و جان فدای رویت، بِنَما عِذار ما را

۶

به خدا، که جرعه‌ای دِه تو به حافظِ سحرخیز

که دعایِ صبحگاهی، اثری کند شما را

۷

شرح و توضیح

غزل با تمنایی خطاب به ملازمان سلطان آغاز می‌شود: گوینده می‌خواهد درخواست او به صاحب قدرت برسد و از او می‌خواهد گدا را از نظر دور ندارد. سپس سخن به هراس از رقیب و گلایه از معشوق می‌رسد؛ نگاه و زیبایی معشوق هم دل‌ها را می‌آزارد و هم گوینده را به امید مدارا وامی‌دارد. در ادامه، نسیم صبحگاهی و پیام آشنایان نشانه‌هایی از امید و پیوندند. پایان غزل، با درخواست جرعه‌ای برای حافظ سحرخیز و یادکرد دعای صبحگاهی، لحن نیایش‌گونه شعر را برجسته می‌کند.

واژگان دشوار

مُدارا
نرمش و سازگاری در برخورد
مُلازِمان
خدمتگزاران و همراهان نزدیک
رقیب
هماورد یا کسی که در عشق با عاشق رقابت می‌کند
دیوسیرت
بدسرشت و خویِ اهریمنی‌دار
شهابِ ثاقِب
جرم نورانی‌ای که در آسمان می‌درخشد و می‌گذرد
عِذار
رخسار و چهره
بَرفُروزی
روشن کردن و فروزان ساختن
جرعه
اندکی از نوشیدنی
سحرخیز
کسی که سحرگاه از خواب برمی‌خیزد
نسیم
باد ملایم و خوشبو.

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

قافیه: ـرا۷ از ۷ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

پایان مصرع‌ها

  1. رارا
  2. پناهمرا
  3. اشارتنگارا
  4. برفروزیمدارا
  5. صبحگاهیرا
  6. نمودیرا
  7. سحرخیزرا

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

فال حافظ

با نیت دل، از دیوان فال بگیرید

نیت کنید و بگذارید دیوان حافظ برای شما یک غزل بگشاید.

نیت کن و فال بگیر

دربارهٔ حافظ

۶۹۵ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ غزلیات (۴۹۵ شعر) قرار دارد.