غزلیات

غزل شمارهٔ ۵ حافظ

شاعر
حافظ
مجموعه
غزلیات
قالب
غزل
وزن
مفعول فاعلاتن مفعول فاعلاتن (مضارع مثمن اخرب)

دل می‌رود ز دستم صاحب‌دلان خدا را

دردا که راز پنهان خواهد شد آشکارا

۱

کشتی‌شکستگانیم ای بادِ شُرطِه برخیز

باشد که باز بینم دیدارِ آشنا را

۲

ده‌روزه مِهرِ گردون افسانه است و افسون

نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا

۳

در حلقهٔ گُل‌ و مُل خوش خواند دوش بلبل

هاتِ الصَّبُوحَ هُبّوا یا ایُّها السُّکارا

۴

ای صاحبِ کرامت شُکرانهٔ سلامت

روزی تَفَقُّدی کن درویشِ بی‌نوا را

۵

آسایشِ دو گیتی تفسیرِ این دو حرف است

با دوستان مُرُوَّت با دشمنان مُدارا

۶

در کویِ نیک‌نامی ما را گذر ندادند

گر تو نمی‌پسندی تغییر کن قضا را

۷

آن تَلخ‌وَش که صوفی اُم‌ُّالخَبائِثَش خواند

اَشهیٰ لَنا و اَحلیٰ مِن قُبلَةِ العَذارا

۸

هنگامِ تنگ‌دستی در عیش کوش و مستی

کاین کیمیایِ هستی قارون کند گدا را

۹

سرکش مشو که چون شمع از غیرتت بسوزد

دلبر که در کفِ او موم است سنگِ خارا

۱۰

آیینهٔ سِکَندر جامِ مِی است بنگر

تا بر تو عرضه دارد احوالِ مُلکِ دارا

۱۱

خوبان پارسی‌گو بخشندگانِ عمرند

ساقی بده بشارت رندانِ پارسا را

۱۲

حافظ به خود نپوشید این خرقهٔ مِی‌ْآلود

ای شیخِ پاک‌دامن معذور دار ما را

۱۳

واژگان دشوار

صاحب‌دلان
اهل دل و صاحبان بینش باطنی
بادِ شُرطِه
باد موافق و یاری‌رسان برای کشتی
تَفَقُّدی
سرزدن و احوال‌پرسی
مُرُوَّت
جوانمردی و بزرگواری
مُدارا
نرمش و سازگاری در برخورد
تَلخ‌وَش
تلخ‌مزه
اُم‌ُّالخَبائِثَش
مادر پلیدی‌ها؛ لقبی برای شراب در شعر
کیمیایِ هستی
چیزی که به‌گونه‌ای شگفت دگرگون می‌کند
خرقهٔ مِی‌ْآلود
جامهٔ صوفیانه‌ای که به شراب آلوده شده است
خرقه
جامهٔ درویشان و صوفیان؛ در شعر نماد ظاهر پارسایی هم هست.
بلبل
پرنده‌ای خوش‌آواز که در شعر فارسی عاشق گل است.
شمع
چراغ مومی؛ در شعر نماد عاشق سوزان و فداکار است.

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

قافیه: ـرا۱۳ از ۱۳ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

پایان مصرع‌ها

  1. راآشکارا
  2. برخیزرا
  3. افسونیارا
  4. بلبلالسکارا
  5. سلامترا
  6. استمدارا
  7. ندادندرا
  8. خواندالعذارا
  9. مستیرا
  10. بسوزدخارا
  11. بنگردارا
  12. عمرندرا
  13. می‌آلودرا

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

فال حافظ

با نیت دل، از دیوان فال بگیرید

تعبیر کوتاه این غزل (برداشتی ادبی، نه پیشگویی)

دل‌نگرانی و احساس پنهانی در این فال پررنگ است، اما امید به دیدار و گشایش هم دیده می‌شود. در سختی‌ها از مهرورزی، مدارا و بهره‌بردن از لحظه‌های خوش غافل نشوید.

نیت کن و فال بگیر

دربارهٔ حافظ

۶۹۵ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ غزلیات (۴۹۵ شعر) قرار دارد.