غزلیات

غزل شمارهٔ ۴ حافظ

شاعر
حافظ
مجموعه
غزلیات
قالب
غزل
وزن
مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)

صبا به لُطف بگو آن غزالِ رَعنا را

که سَر به کوه و بیابان تو داده‌ای ما را

۱

شِکر فُروش که عُمرَش دراز باد چرا

تَفَقُّدی نَکُنَد طوطیِ شِکرخا را؟

۲

غرورِ حُسنت اجازَت مَگَر نداد اِی گُل

که پُرسِشی نکُنی عَندَلیب شیدا را

۳

به خُلق و لطف توان کرد صیدِ اهلِ نظر

به بند و دام نگیرند مرغِ دانا را

۴

ندانم از چه سبب رنگِ آشنایی نیست

سَهی‌قَدانِ سیَه‌‌چشمِ ماه‌سیما را

۵

چو با حبیب نِشینی و باده پِیمایی

به یاد دار مُحِبّانِ بادپیما را

۶

جُز این قَدَر نَتوان گفت در جَمالِ تو عیب

که وضع مِهر و وفا نیست رویِ زیبا را

۷

در آسمان نه عجب گَر به گفتهٔ حافظ

سُرودِ زُهره به رقص آورد مسیحا را

۸

شرح و توضیح

گوینده از صبا می‌خواهد پیام دلتنگی‌اش را به محبوب برساند؛ دوریِ محبوب او را آواره کرده و بی‌اعتناییِ معشوق رنجش می‌دهد. تصویرهای غزال، طوطیِ شکرخوار و بلبلِ شیدا، شورِ عاشقانه را در کنار شیرینی و تلخیِ جدایی می‌نشانند. در میانهٔ غزل، شاعر به جای دام و بند، خُلق و لطف را راهِ دل‌بردن از اهل نظر می‌داند و از بیگانگیِ زیبارویان و بی‌مهریِ معشوق گلایه می‌کند. پایان غزل با تصویری خیال‌انگیز، آواز را چنان اثرگذار می‌نمایاند که حتی مسیحا را به رقص می‌آورد.

واژگان دشوار

غزال رعنا
آهوی خوش‌اندام؛ در اینجا محبوب زیبارو
تفقد
احوال‌پرسی و دلجویی
شکرخا
شیرین‌سخن یا شکرخور
عندلیب
بلبل
شیدا
عاشق و بی‌قرار
اهل نظر
صاحبدلان و کسانی که نگاه ژرف دارند
سَهی‌قدان
بلندبالایان و خوش‌اندامان
جمال
زیبایی
صبا
نسیم ملایم صبحگاهی
باده
شراب؛ در شعر عرفانی نماد شور و حال معنوی است.

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف: راقافیه: ـا۸ از ۸ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

پایان مصرع‌ها

  1. رارا
  2. چرارا
  3. گلرا
  4. نظررا
  5. نیسترا
  6. پیماییرا
  7. عیبرا
  8. حافظرا

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

فال حافظ

با نیت دل، از دیوان فال بگیرید

نیت کنید و بگذارید دیوان حافظ برای شما یک غزل بگشاید.

نیت کن و فال بگیر

دربارهٔ حافظ

۶۹۵ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ غزلیات (۴۹۵ شعر) قرار دارد.