غزلیات

غزل شمارهٔ ۱۶۳۵ بیدل دهلوی

مجموعه
غزلیات
قالب
غزل
وزن
مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

یاران‌، چو صبح‌‌‍‌‍، قیمت وحشت‌گران کنید

دامان چیده را به تصنع دکان ‌کنید

۱

جهد دگر به قوت ترک طلب‌ کجاست

کاری کز آرزو نگشاید همان کنید

۲

معراج سعی مرد همین استقامت است

لنگی است هر قدر هوس نردبان‌کنید

۳

بی‌حرف و صوت‌، معنی تحقیق روشن است

آیینهٔ خود از نظر خود نهان‌کنید

۴

توفیق فکر خویش به هرکس نمی‌دهند

گر جیب نیست رو بسوی آسمان‌ کنید

۵

نقص وکمال و، پست و بلند جهان یکی است

نقش جبین و نفس قدم امتحان‌ کنید

۶

مزد تلاش علم و عمل خجلت است و بس

از عالم کرم طلب رایگان کنید

۷

عالم همه به نیک و بد خود مقابل است

آیینه را ز حسن ادب مهربان‌ کنید

۸

چون شمع‌ گر به معنی راحت رسیدن است

درس نشستن پی زانو روان کنید

۹

پهلوی لاغری‌که قناعت نشان دهد

در نقش بوریای تجرد نهان‌ کنید

۱۰

از شیشهٔ دل آنچه تراود غنیمت است

قلقل اگر نماند ترنگی عیان‌ کنید

۱۱

خورشید در تلافی سودای همت است

گر یک دو دم چو صبح ز هستی زیان‌کنید

۱۲

روزی دو از نم عرق شرم زندگی

خاکی که باد می‌برد آخرگران کنید

۱۳

در زبر پاست خاک مراد غرور عجز

ای غافلان تلاش همین آستان‌کنید

۱۴

هنگامهٔ دل است چه دنیا چه آخرت

بیدل شوید و ترک غم این و آن ‌کنید

۱۵

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف احتمالی: کنیدقافیه: ـان۱۴ از ۱۵ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

«کنید» به واژهٔ پیش از خود چسبیده است؛ ممکن است نشانهٔ جمع یا پسوند دستوری باشد نه ردیفی جدا. تشخیص نهایی با تحلیل ادبیِ انسانی است.

  • پایان مشترک ممکن است فقط یک پسوند دستوری باشد
  • ردیف با نیم‌فاصله به واژه چسبیده است؛ ممکن است جزئی از خود واژه باشد
  • برخی مصرع‌ها از الگو پیروی نمی‌کنند

پایان مصرع‌ها

  1. کنیددکان‌کنید
  2. کجاستکنید
  3. استنردبان‌کنید
  4. استنهان‌کنید
  5. نمی‌دهندکنید
  6. استکنید
  7. بسکنید
  8. استکنید
  9. استکنید
  10. دهدکنید
  11. استکنید
  12. استزیان‌کنید
  13. زندگیکنید
  14. عجزآستان‌کنید

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ بیدل دهلوی

۲٬۸۲۸ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ غزلیات (۲٬۸۲۷ شعر) قرار دارد.