اثر انگشت ادبی اقبال لاهوری
شمارش‌هایی ساده از متن شعرهای اقبال لاهوری که در همین سایت منتشر شده است: چند شعر در چه قالبی، هر شعر چند بیت دارد، چه واژه‌هایی بیشتر تکرار شده‌اند. اینجا داوری دربارهٔ خوبی یا بدی شعر نیست و مضمونی حدس زده نشده؛ فقط عددهایی که می‌توانید در بخش «روش» دوباره بسنجید.
- شعر منتشرشده
- ۹۷۲
- ۹۷۲ شعر، ۰ نثر
- بیت
- ۸٬۲۶۳
- در ۹۷۲ شعر دارای بیت
- واژه (همهٔ تکرارها)
- ۱۰۳٬۱۴۰
- ۹٬۴۸۶ واژهٔ متفاوت
- نسبت تنوع واژگان
- ۰٫۳۵۸
- بر نمونهٔ ثابت ۵٬۰۰۰ واژه
قالب شعرها
هر شعر در یک قالب ثبت شده است؛ پس شمار قالب‌ها جمعاً برابر شمار شعرهاست (۹۷۲). با انتخاب هر قطعهٔ حلقه به بخشی از آثار می‌روید که بیشترین شعر آن قالب را دارد.
| قالب | تعداد | سهم از همهٔ شعرها | خواندن |
|---|---|---|---|
| غزل | ۳ | ۰٫۳٪ | جاویدنامه |
| مثنوی | ۱۰۴ | ۱۰٫۷٪ | رموز بیخودی |
| رباعی | ۱ | ۰٫۱٪ | پیام مشرق |
| قطعه | ۵۵۶ | ۵۷٫۲٪ | ارمغان حجاز |
| سایر قالب‌ها | ۳۰۸ | ۳۱٫۷٪ | زبور عجم |
| جمع | ۹۷۲ | ۱۰۰٪ |
هر شعر چند بیت دارد؟
بیت‌های هر شعر شمرده شده است. ۹۷۲ شعر دست‌کم یک بیت دارند و در نمودار آمده‌اند؛ ۰ شعر بیت ندارند (مثلاً نثر) و جدا شمرده می‌شوند.
- میانگین: ۸٫۵ بیت
- میانه: ۲ بیت
- کوتاه‌ترین: ۱
- بلندترین: ۳۴۵ بیت
| بیت در هر شعر | شمار شعرها | سهم |
|---|---|---|
| ۱ | ۱۱ | ۱٫۱٪ |
| ۲ | ۵۸۶ | ۶۰٫۳٪ |
| ۳ تا ۴ | ۴۱ | ۴٫۲٪ |
| ۵ تا ۸ | ۱۷۰ | ۱۷٫۵٪ |
| ۹ تا ۱۶ | ۳۲ | ۳٫۳٪ |
| ۱۷ تا ۳۲ | ۶۷ | ۶٫۹٪ |
| ۳۳ تا ۶۴ | ۴۹ | ۵٪ |
| ۶۵ و بیشتر | ۱۶ | ۱٫۶٪ |
| بدون بیت | ۰ | خارج از نمودار |
واژگان
در شعرهای منتشرشده ۱۰۳٬۱۴۰ واژه (با تکرار) و ۹٬۴۸۶ واژهٔ متفاوت شمرده شد. حرف‌های ربط، ضمیرها و صرف‌های ساده («و»، «که»، «است»…) کنار گذاشته شده‌اند و از ۶۷٬۰۱۹ واژهٔ محتوایی پرتکرارترین‌ها آمده است. هر واژه به فهرست شعرهای دارای آن در جست‌وجو می‌رود.
نسبت تنوع واژگان (تعداد واژهٔ متفاوت ÷ تعداد واژه) روی نمونهٔ ثابت ۵٬۰۰۰ واژه: ۰٫۳۵۸۴ (۱٬۷۹۲ واژهٔ متفاوت در ۵٬۰۰۰ واژه)
- دل۶۶۲ بار
- جهان۴۳۵ بار
- ئی۴۳۱ بار
- جان۳۵۵ بار
- عشق۳۱۵ بار
- گل۲۹۱ بار
- حق۲۸۸ بار
- ها۲۷۱ بار
- گفت۲۶۸ بار
- تر۲۶۳ بار
- خاک۲۵۳ بار
- سینه۲۵۰ بار
- سوز۲۳۸ بار
- چشم۲۳۱ بار
- سر۲۲۸ بار
- دو۲۰۵ بار
- آب۱۹۶ بار
- زندگی۱۹۶ بار
- های۱۹۱ بار
- ام۱۹۰ بار
- باز۱۹۰ بار
- عالم۱۸۴ بار
- دین۱۸۰ بار
- جز۱۷۹ بار
جدول واژه‌های پرتکرار
| واژه | تعداد دقیق | در هر ده هزار واژه | سهم از واژه‌های محتوایی |
|---|---|---|---|
| دل | ۶۶۲ | ۶۴٫۱۸ | ۰٫۹۹٪ |
| جهان | ۴۳۵ | ۴۲٫۱۸ | ۰٫۶۵٪ |
| ئی | ۴۳۱ | ۴۱٫۷۹ | ۰٫۶۴٪ |
| جان | ۳۵۵ | ۳۴٫۴۲ | ۰٫۵۳٪ |
| عشق | ۳۱۵ | ۳۰٫۵۴ | ۰٫۴۷٪ |
| گل | ۲۹۱ | ۲۸٫۲۱ | ۰٫۴۳٪ |
| حق | ۲۸۸ | ۲۷٫۹۲ | ۰٫۴۳٪ |
| ها | ۲۷۱ | ۲۶٫۲۷ | ۰٫۴٪ |
| گفت | ۲۶۸ | ۲۵٫۹۸ | ۰٫۴٪ |
| تر | ۲۶۳ | ۲۵٫۵ | ۰٫۳۹٪ |
| خاک | ۲۵۳ | ۲۴٫۵۳ | ۰٫۳۸٪ |
| سینه | ۲۵۰ | ۲۴٫۲۴ | ۰٫۳۷٪ |
| سوز | ۲۳۸ | ۲۳٫۰۸ | ۰٫۳۶٪ |
| چشم | ۲۳۱ | ۲۲٫۴ | ۰٫۳۴٪ |
| سر | ۲۲۸ | ۲۲٫۱۱ | ۰٫۳۴٪ |
| دو | ۲۰۵ | ۱۹٫۸۸ | ۰٫۳۱٪ |
| آب | ۱۹۶ | ۱۹ | ۰٫۲۹٪ |
| زندگی | ۱۹۶ | ۱۹ | ۰٫۲۹٪ |
| های | ۱۹۱ | ۱۸٫۵۲ | ۰٫۲۸٪ |
| ام | ۱۹۰ | ۱۸٫۴۲ | ۰٫۲۸٪ |
| باز | ۱۹۰ | ۱۸٫۴۲ | ۰٫۲۸٪ |
| عالم | ۱۸۴ | ۱۷٫۸۴ | ۰٫۲۷٪ |
| دین | ۱۸۰ | ۱۷٫۴۵ | ۰٫۲۷٪ |
| جز | ۱۷۹ | ۱۷٫۳۶ | ۰٫۲۷٪ |
وزن شعرها
وزن فقط برای شعرهایی آمده که منبع برایشان وزن ثبت کرده است: ۹۷۲ از ۹۷۲ شعر (۱۰۰٪). از ۲۰ وزن ثبت‌شده، پرشمارترین‌ها آمده است.
| وزن (به‌گونهٔ ثبت‌شده در منبع) | شمار شعرها | سهم |
|---|---|---|
| مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی) | ۵۷۱ | ۵۸٫۷٪ |
| فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی) | ۱۳۶ | ۱۴٪ |
| مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف) | ۵۷ | ۵٫۹٪ |
| فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف) | ۴۲ | ۴٫۳٪ |
| مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم) | ۲۸ | ۲٫۹٪ |
| فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف) | ۲۷ | ۲٫۸٪ |
| مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف) | ۲۷ | ۲٫۸٪ |
| مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن (هزج مثمن اخرب) | ۱۷ | ۱٫۷٪ |
| وزن‌های دیگر (۱۲ وزن) | ۶۷ | ۶٫۹٪ |
روش، تعریف‌ها و محدودیت‌ها
تعریف‌ها و مخرج‌ها
- شعر: هر مدخل منتشرشده با حقوق تأییدشدهٔ این شاعر. قالب: همان نوع ثبت‌شده در پایگاه (غزل، قصیده، مثنوی، رباعی، قطعه، ترکیب‌بند، نثر یا «سایر»)؛ مخرج سهم‌ها همیشه شمار همهٔ شعرها (۹۷۲) است. بدون «سایر»، مخرج ۶۶۴ شعر می‌شود.
- بیت: هر واحد شعریِ سطح‌بالای شعر (بیت یا بند شعر) به همان گونه که در متن منتشرشده آمده؛ بند نثر بیت نیست و در شمارش بیت و واژه نمی‌آید.
- واژه: دنبالهٔ پیوستهٔ حروف پس از یکسان‌سازی حروف (ي/ك)، حذف اعراب و جدا کردن در نیم‌فاصله؛ عددها و نشانه‌ها واژه نیستند.
- واژهٔ محتوایی: واژه‌ای دست‌کم دو حرفی که در فهرست ایست‌واژه‌ها نباشد. «در هر ده هزار» = تعداد ÷ همهٔ واژه‌ها (۱۰۳٬۱۴۰) × ۱۰٬۰۰۰.
- نسبت تنوع واژگان: شمار واژه‌های متفاوت ÷ شمار واژه‌ها، روی ۵٬۰۰۰ واژهٔ نخست از شعرهایی که به ترتیب چکیدهٔ شناسه‌شان چیده شده‌اند (نمونهٔ ثابت و تکرارپذیر). اندازهٔ نمونه ثابت است تا شاعران با پیکره‌های کوچک‌وبزرگ ناعادلانه مقایسه نشوند؛ باز هم این عدد معیار کیفیت نیست.
- وزن: برچسب ثبت‌شده در منبع، فقط برای شعرهایی که دارند؛ پوشش ۱۰۰٪ از ۹۷۲ شعر (غیر نثر).
محدودیت‌ها
- فقط شعرهای منتشرشدهٔ همین سایت با حقوق تأییدشده شمرده شده‌اند؛ این آمار دربارهٔ همین پیکره است، نه همهٔ آثار شاعر یا نسخه‌های دیگر.
- این صفحه شمارش است، نه داوری: هیچ ادعایی دربارهٔ کیفیت، جایگاه یا رتبهٔ ادبی ندارد و مضمونی حدس زده نشده است.
- نیم‌فاصله مرز واژه حساب می‌شود (مثلاً «می‌روم» دو واژه است)، و املای واژه‌ها مطابق نسخهٔ منبع و پس از یکسان‌سازی حروف و حذف اعراب شمرده شده است؛ یک واژه با املاهای گوناگون ممکن است چند بار جدا شمرده شود.
- «سایر قالب‌ها» شعرهایی است که منبع آنها را در یکی از قالب‌های نام‌برده ثبت نکرده است؛ لزوماً قالبی ناشناخته نیست.
- برچسب وزن از منبع آمده و جداگانه راستی‌آزمایی نشده است.
- بندهای نثر (مثلاً توضیح‌های میان شعرها) در شمار بیت‌ها و واژه‌ها نیامده‌اند تا نثر و شعر با هم آمیخته نشوند.
فهرست کامل ایست‌واژه‌ها (۱۱۵ واژه)
آن، آنان، آنجا، آنها، آنچه، آنکه، آیا، از، است، اندر، او، اگر، ای، ایشان، این، اینجا، اینها، اینکه، با، باشد، باشم، باشند، باشی، بدان، بدین، بر، برای، بس، به، بود، بودم، بودند، بوده، بودی، بی، تا، ترا، تو، خود، خویش، در، دگر، دیگر، را، ز، زان، زین، شد، شدم، شدند، شده، شدی، شما، شود، شوم، شوند، شوی، ما، مرا، من، مگر، می، نشد، نشود، نمی، نه، نیز، نیست، نیستم، هر، هرچه، هست، هستم، هستی، هستیم، هم، همه، همچو، همی، هیچ، و، ور، ورا، وز، وی، پس، چرا، چنان، چنین، چه، چو، چون، چگونه، کان، کجا، کرد، کردم، کردند، کرده، کردی، کز، کش، کن، کند، کنم، کنند، کنون، کنی، کنید، که، کی، کین، گر، یا، یک
بازگشت به صفحهٔ اقبال لاهوری و آثار او ‹ · روش تحریریه · گزارش خطا