قطعات

شمارهٔ ۱۰ - در نصیحت و پند خاقانی

شاعر
خاقانی
مجموعه
قطعات
قالب
قطعه
وزن
فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

بترس از بدِ خلق خاقانیا

ولیکن ز بد دِه امان خَلق را

۱

وفا طبع گردان و ایمن مباش

ز غدری که طبع است آن خلق را

۲

دروغی مران بر زبان و مدان

که صدقی بوَد بر زبان خلق را

۳

در افعالِ خلق آشکارا شود

قضائی که آید نهان خلق را

۴

هم از خلق سَر برزند از زمین

بدی کاید از آسمان خلق را

۵

بَدِ خلق هرچت فزون‌تر رسد

نکوئی فزون‌تر رسان خلق را

۶

همه دوستی ورز با خلق لیک

به دل دشمنِ خویش دان خلق را

۷

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف احتمالی: خلق راقافیه: ـان۶ از ۷ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

«خلق را» به واژهٔ پیش از خود چسبیده است؛ ممکن است نشانهٔ جمع یا پسوند دستوری باشد نه ردیفی جدا. تشخیص نهایی با تحلیل ادبیِ انسانی است.

  • پایان مشترک ممکن است فقط یک پسوند دستوری باشد
  • برخی مصرع‌ها از الگو پیروی نمی‌کنند
  • مصرع نخست مطلع در الگو نمی‌گنجد

پایان مصرع‌ها

  1. خاقانیارا
  2. مباشرا
  3. مدانرا
  4. شودرا
  5. زمینرا
  6. رسدرا
  7. لیکرا

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ خاقانی

۱٬۳۶۴ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ قطعات (۳۶۲ شعر) قرار دارد.