قطعات

شمارهٔ ۱۹۴ - در حق مادر خویش خاقانی

شاعر
خاقانی
مجموعه
قطعات
قالب
قطعه
وزن
مفعول مفاعلن فعولن (هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف)

ای ریزهٔ روزی تو بوده

از ریزش ریسمان مادر

۱

خو کرده به تنگنای شروان

با تنگی آب و نان مادر

۲

زیر صلف کسی نرفته

جز آن خدای و آن مادر

۳

افسرده چو سایه و نشسته

در سایهٔ دوکدان مادر

۴

ای باز سپید چند باشی

محبوس به آشیان مادر

۵

شرمت ناید که چون کبوتر

روزی خوری از دهان مادر

۶

تا کی چو مسیح بر تو بینند

از بی‌پدری نشان مادر

۷

یک ره چو خضر جهان بپیمای

تا چند ز خانه جان مادر

۸

ای در یتیم چون یتیمان

افتاده بر آستان مادر

۹

مدبر خلفی به خویشتن بر

خود نوحه کن از زبان مادر

۱۰

با این همه هم نگاه می‌دار

حق دل جانفشان مادر

۱۱

با غصهٔ دشمنان همی ساز

بهر دل مهربان مادر

۱۲

می‌ترس که آن زمان درآید

کارند به سر زمان مادر

۱۳

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف احتمالی: مادرقافیه: ـان۱۲ از ۱۳ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

«مادر» به واژهٔ پیش از خود چسبیده است؛ ممکن است نشانهٔ جمع یا پسوند دستوری باشد نه ردیفی جدا. تشخیص نهایی با تحلیل ادبیِ انسانی است.

  • پایان مشترک ممکن است فقط یک پسوند دستوری باشد
  • برخی مصرع‌ها از الگو پیروی نمی‌کنند
  • مصرع نخست مطلع در الگو نمی‌گنجد

پایان مصرع‌ها

  1. بودهمادر
  2. شروانمادر
  3. نرفتهمادر
  4. نشستهمادر
  5. باشیمادر
  6. کبوترمادر
  7. بینندمادر
  8. بپیمایمادر
  9. یتیمانمادر
  10. برمادر
  11. می‌دارمادر
  12. سازمادر
  13. درآیدمادر

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ خاقانی

۱٬۳۶۴ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ قطعات (۳۶۲ شعر) قرار دارد.