غزلیات

غزل شمارهٔ ۲۱۵ خاقانی

شاعر
خاقانی
مجموعه
غزلیات
قالب
غزل
وزن
مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

از گشت چرخ کار به سامان نیافتم

وز دور دهر عمر تن آسان نیافتم

۱

زین روزگار بی‌بر و گردون کژ نهاد

یک رنج بازگوی که من آن نیافتم

۲

نطقم از آن گسست که همدم ندیده‌ام

دردم از آن فزود که درمان نیافتم

۳

از قبضهٔ کمان فلک بر دلم به قهر

تیری چنان گذشت که پیکان نیافتم

۴

خوانی نهاد دهر به پیشم ز خوردنی

جز قرص آفتاب در آن خوان نیافتم

۵

بر ابلق امید نشستم به جد و جهد

جولان نکرد بخت که میدان نیافتم

۶

بر چرخ هفتمین شدم از نحس روزگار

یک هم‌نشین سعد چو کیوان نیافتم

۷

پشتم شکست چرخ که رویم نگه نداشت

آبم ببرد دهر کز او نان نیافتم

۸

در مصر انتظار چو یوسف بمانده‌ام

بسیار جهد کردم و کنعان نیافتم

۹

گوئی سکندرم ز پی آب زندگی

عمرم گذشت و چشمهٔ حیوان نیافتم

۱۰

ز افراسیاب دهر خراب است ملک دل

دردا که زور رستم دستان نیافتم

۱۱

گویا ترم ز بلبل لیکن ز غم چو باز

خاموش از آن شدم که سخندان نیافتم

۱۲

خاقانیا تو غم خور کز جور روزگار

یک رادمرد خوش‌دل و خندان نیافتم

۱۳

داد سخن دهم که زمانه به رمز گفت

آن یافتم ز تو که ز حسان نیافتم

۱۴

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف احتمالی: نیافتمقافیه: ـان۱۳ از ۱۴ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

«نیافتم» به واژهٔ پیش از خود چسبیده است؛ ممکن است نشانهٔ جمع یا پسوند دستوری باشد نه ردیفی جدا. تشخیص نهایی با تحلیل ادبیِ انسانی است.

  • پایان مشترک ممکن است فقط یک پسوند دستوری باشد
  • برخی مصرع‌ها از الگو پیروی نمی‌کنند

پایان مصرع‌ها

  1. نیافتمنیافتم
  2. نهادنیافتم
  3. ندیده‌امنیافتم
  4. قهرنیافتم
  5. خوردنینیافتم
  6. جهدنیافتم
  7. روزگارنیافتم
  8. نداشتنیافتم
  9. بمانده‌امنیافتم
  10. زندگینیافتم
  11. دلنیافتم
  12. بازنیافتم
  13. روزگارنیافتم
  14. گفتنیافتم

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ خاقانی

۱٬۳۶۴ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ غزلیات (۴۰۱ شعر) قرار دارد.