قطعات

شمارهٔ ۵۲ خاقانی

شاعر
خاقانی
مجموعه
قطعات
قالب
قطعه
وزن
فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

تا به غربت فتاد خاقانی

یکدری خانه‌ایش زندان است

۱

نه درون ساختنش توفیق است

نه برون تاختنش امکان است

۲

روی چون عنکبوت در دیوار

پس سنگی چو مور پنهان است

۳

پاسبانش برون در قفل است

پرده دارش درون کلیدان است

۴

اشک جیحون و دم سمرقندی

دل بخاری و آه سوزان است

۵

یعنی این در چهار دیواری است

که درش سوی چرخ گردان است

۶

از برون لب به قفل خاموشی است

وز درون دل به بند ایمان است

۷

خانه در بسته دار بر اغیار

تا در او این غریب مهمان است

۸

برگ عیشی مساز خاقانی

که وجودش ورای امکان است

۹

عالم از چار علت است به پای

که یکی زان چار ارکان است

۱۰

خانه را هم چهار حد باید

کان چهار اصل کار بنیان است

۱۱

علت عیش را سه چیز نهند

کان مکان و زمان و اخوان است

۱۲

ز آن نگفتند چارمین یعنی

نیست چیزی که چارم آن است

۱۳

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف احتمالی: استقافیه: ـان۱۲ از ۱۳ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

«است» به واژهٔ پیش از خود چسبیده است؛ ممکن است نشانهٔ جمع یا پسوند دستوری باشد نه ردیفی جدا. تشخیص نهایی با تحلیل ادبیِ انسانی است.

  • پایان مشترک ممکن است فقط یک پسوند دستوری باشد
  • برخی مصرع‌ها از الگو پیروی نمی‌کنند
  • مصرع نخست مطلع در الگو نمی‌گنجد

پایان مصرع‌ها

  1. خاقانیاست
  2. استاست
  3. دیواراست
  4. استاست
  5. سمرقندیاست
  6. استاست
  7. استاست
  8. اغیاراست
  9. خاقانیاست
  10. پایاست
  11. بایداست
  12. نهنداست
  13. یعنیاست

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ خاقانی

۱٬۳۶۴ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ قطعات (۳۶۲ شعر) قرار دارد.