غزلیات

غزل شمارهٔ ۱۰۸۲ مولانا

شاعر
مولانا
مجموعه
غزلیات
قالب
غزل
وزن
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)

عقل، بندِ رَه‌روان و عاشقان‌ست، ای پسر

بند بشکن، رَه عیان اندر عیان‌ست، ای پسر

۱

عقل، بند و دل، فریب و تن، غرور و جان، حجاب

راه ازین جمله گرانی‌ها نهان‌ست، ای پسر

۲

چون ز عقل و جان و دل برخاستی بیرون شدی

این یقین و این عیان هم در گمان‌ست، ای پسر

۳

مرد کو از خود نرفتست او نه مردست، ای پسر

عشق کان از جان نباشد آفسان‌ست، ای پسر

۴

سینهٔ خود را هدف کن پیش تیر حکم او

هین، که تیر حکم او اندر کمان‌ست، ای پسر

۵

سینه‌ای کز زخم تیر جذبهٔ او خسته شد

بر جبین و چهرهٔ او صد نشان‌ست، ای پسر

۶

گر رَوی بر آسمان هفتمین ادریس‌وار

عشق جانان سخت نیکو نردبان‌ست، ای پسر

۷

هر طرف که کاروانی ناز نازان می‌رود

عشق را بنگر که قبلهٔ کاروان‌ست، ای پسر

۸

سایه افکندست عشقش همچو دامی بر زمین

عشقِ چون صیّاد او بر آسمان‌ست، ای پسر

۹

عشق را از من مپرس، از کس مپرس، از عشق پرس

عشق در گفتن چو ابر درفشان‌ست، ای پسر

۱۰

ترجمانیْ من و صد چون منش محتاج نیست

در حقایق عشقْ خود را ترجمان‌ست، ای پسر

۱۱

عشق کار خفتگان و نازکان نرم نیست

عشق کار پُردلان و پهلوان‌ست، ای پسر

۱۲

هر کی او مر عاشقان و صادقان را بنده شد

خسرو و شاهنشه و صاحب‌قران‌ست، ای پسر

۱۳

این جهان پرفسون از عشق تا نفریبدت

کین جهان بی‌وفا از تو جهان‌ست، ای پسر

۱۴

بیت‌های این غزل گر شد دراز از وصل‌ها

پرده دیگر شد ولی معنی همان‌ست، ای پسر

۱۵

هین، دهان بربند و خامُش کن ازین پس چون صدف

کین زبانت در حقیقت خصم جان‌ست، ای پسر

۱۶

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف احتمالی: ست ای پسرقافیه: ـان۱۶ از ۱۶ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

«ست ای پسر» به واژهٔ پیش از خود چسبیده است؛ ممکن است نشانهٔ جمع یا پسوند دستوری باشد نه ردیفی جدا. تشخیص نهایی با تحلیل ادبیِ انسانی است.

  • پایان مشترک ممکن است فقط یک پسوند دستوری باشد
  • ردیف بلند (سه واژه یا بیشتر)
  • ردیف با نیم‌فاصله به واژه چسبیده است؛ ممکن است جزئی از خود واژه باشد

پایان مصرع‌ها

  1. پسرپسر
  2. حجابپسر
  3. شدیپسر
  4. پسرپسر
  5. اوپسر
  6. شدپسر
  7. ادریس‌وارپسر
  8. می‌رودپسر
  9. زمینپسر
  10. پرسپسر
  11. نیستپسر
  12. نیستپسر
  13. شدپسر
  14. نفریبدتپسر

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ مولانا

۶٬۳۲۹ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ غزلیات (۳٬۲۳۰ شعر) قرار دارد.