غزلیات

غزل شمارهٔ ۱۶۰۲ مولانا

شاعر
مولانا
مجموعه
غزلیات
قالب
قصیده
وزن
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)

می بسازد جان و دل را بس عجایب دان صیام

گر تو خواهی تا عجب گردی عجایب دان صیام

۱

گر تو را سودای معراج است بر چرخ حیات

دانک اسب تازی تو هست در میدان صیام

۲

هیچ طاعت در جهان آن روشنی ندهد تو را

چونک بهر دیده دل کوری ابدان صیام

۳

چونک هست این صوم نقصان حیات هر ستور

خاص شد بهر کمال معنی انسان صیام

۴

چون حیات عاشقان از مطبخ تن تیره بود

پس مهیا کرد بهر مطبخ ایشان صیام

۵

چیست آن اندر جهان مهلکتر و خون ریزتر

بر دل و جان و جا خون خواره شیطان صیام

۶

خدمت خاص نهانی تیزنفع و زودسود

چیست پیش حضرت درگاه این سلطان صیام

۷

ماهی بیچاره را آب آن چنان تازه نکرد

آنچ کرد اندر دل و جان‌های مشتاقان صیام

۸

در تن مرد مجاهد در ره مقصود دل

هست بهتر از حیات صد هزاران جان صیام

۹

گرچه ایمان هست مبنی بر بنای پنج رکن

لیک والله هست از آن‌ها اعظم الارکان صیام

۱۰

لیک در هر پنج پنهان کرده قدر صوم را

چون شب قدر مبارک هست خود پنهان صیام

۱۱

سنگ بی‌قیمت که صد خروار از او کس ننگرد

لعل گرداند چو خورشیدش درون کان صیام

۱۲

شیر چون باشی که تو از روبهی لرزان شوی

چیره گرداند تو را بر بیشه شیران صیام

۱۳

بس شکم خاری کند آن کو شکم خواری کند

نیست اندر طالع جمع شکم خواران صیام

۱۴

خاتم ملک سلیمان است یا تاجی که بخت

می نهد بر تارک سرهای مختاران صیام

۱۵

خنده صایم به است از حال مضطر در سجود

زانک می بنشاندت بر خوان الرحمان صیام

۱۶

در خورش آن بام تون از تو به آلایش بود

همچو حمامت بشوید از همه خذلان صیام

۱۷

شهوت خوردن ستاره نحس دان تاریک دل

نور گرداند چو ماهت در همه کیوان صیام

۱۸

هیچ حیوانی تو دیدی روشن و پرنور علم

تن چو حیوان است مگذار از پی حیوان صیام

۱۹

شهوت تن را تو همچون نیشکر درهم شکن

تا درون جان ببینی شکر ارزان صیام

۲۰

قطره‌ای تو سوی بحری کی توانی آمدن

سوی بحرت آورد چون سیل و چون باران صیام

۲۱

پای خود را از شرف مانند سر گردان به صوم

زانک هست آرامگاه مرد سرگردان صیام

۲۲

خویشتن را بر زمین زن در گه غوغای نفس

دست و پایی زن که بفروشم چنین ارزان صیام

۲۳

گرچه نفست رستمی باشد مسلط بر دلت

لرز بر وی افکند چون بر گل لرزان صیام

۲۴

ظلمتی کز اندرونش آب حیوان می زهد

هست آن ظلمت به نزد عقل هشیاران صیام

۲۵

گر تو خواهی نور قرآن در درون جان خویش

هست سر نور پاک جمله قرآن صیام

۲۶

بر سر خوان‌های روحانی که پاکان شسته اند

مر تو را همکاسه گرداند بدان پاکان صیام

۲۷

روزه چون روزت کند روشن دل و صافی روان

روز عید وصل شه را ساخته قربان صیام

۲۸

در صیام ار پا نهی شادی کنان نه با گشاد

چون حرام است و نشاید پیش غمناکان صیام

۲۹

زود باشد کز گریبان بقا سر برزند

هر که در سر افکند ماننده دامان صیام

۳۰

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف احتمالی: صیامقافیه: ـان۲۹ از ۳۰ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

«صیام» به واژهٔ پیش از خود چسبیده است؛ ممکن است نشانهٔ جمع یا پسوند دستوری باشد نه ردیفی جدا. تشخیص نهایی با تحلیل ادبیِ انسانی است.

  • پایان مشترک ممکن است فقط یک پسوند دستوری باشد
  • برخی مصرع‌ها از الگو پیروی نمی‌کنند

پایان مصرع‌ها

  1. صیامصیام
  2. حیاتصیام
  3. راصیام
  4. ستورصیام
  5. بودصیام
  6. ریزترصیام
  7. زودسودصیام
  8. نکردصیام
  9. دلصیام
  10. رکنصیام
  11. راصیام
  12. ننگردصیام
  13. شویصیام
  14. کندصیام

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ مولانا

۶٬۳۲۹ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ غزلیات (۳٬۲۳۰ شعر) قرار دارد.