مثنویات، تمثیلات و مقطعات

شمارهٔ ۱۳۷ - گوهر اشک پروین اعتصامی

قالب
قطعه
وزن
مفتعلن مفتعلن فاعلن (سریع مطوی مکشوف)

آن نشنیدید که یک قطره اشک

صبحدم از چشم یتیمی چکید

۱

برد بسی رنج نشیب و فراز

گاه در افتاد و زمانی دوید

۲

گاه درخشید و گهی تیره ماند

گاه نهان گشت و گهی شد پدید

۳

عاقبت افتاد بدامان خاک

سرخ نگینی بسر راه دید

۴

گفت، که ای، پیشه و نام تو چیست

گفت مرا با تو چه گفت و شنید

۵

من گهر ناب و تو یک قطره آب

من ز ازل پاک، تو پست و پلید

۶

دوست نگردند فقیر و غنی

یار نباشند شقی و سعید

۷

اشک بخندید که رخ بر متاب

بی سبب، از خلق نباید رمید

۸

داد بهر یک، هنر و پرتوی

آنکه در و گوهر و اشک آفرید

۹

من گهر روشن گنج دلم

فارغم از زحمت قفل و کلید

۱۰

پرده‌نشین بودم ازین پیشتر

دور جهان، پرده ز کارم کشید

۱۱

برد مرا باد حوادث نوا

داد تو را، پیک سعادت نوید

۱۲

من سفر دیده ز دل کرده‌ام

کس نتوانست چنین ره برید

۱۳

آتش آهیم، چنین آب کرد

آب شنیدید کز آتش جهید

۱۴

من بنظر قطره، بمعنی یمم

دیده ز موجم نتواند رهید

۱۵

همنفسم گشت شبی آرزو

همسفرم بود، صباحی امید

۱۶

تیرگی ملک تنم، رنجه کرد

رنگم از آن روی، بدینسان پرید

۱۷

تاب من، از تاب تو افزونتر است

گرچه تو سرخی به نظر، من سپید

۱۸

چهر من از چهرهٔ جان، یافت رنگ

نور من، از روشنی دل رسید

۱۹

نکته درینجاست، که ما را فروخت

گوهری دهر و شما را خرید

۲۰

کاش قضایم، چو تو برمیفراشت

کاش سپهرم، چو تو برمیگزید

۲۱

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

قافیه: ـید۲۱ از ۲۱ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

  • مصرع نخست مطلع در الگو نمی‌گنجد

پایان مصرع‌ها

  1. اشکچکید
  2. فرازدوید
  3. ماندپدید
  4. خاکدید
  5. چیستشنید
  6. آبپلید
  7. غنیسعید
  8. متابرمید
  9. پرتویآفرید
  10. دلمکلید
  11. پیشترکشید
  12. نوانوید
  13. کرده‌امبرید
  14. کردجهید

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ پروین اعتصامی

۲۲۳ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ مثنویات، تمثیلات و مقطعات (۱۸۱ شعر) قرار دارد.