قطعات

شمارهٔ ۳۲۹ - در مدح علاء الدین اتسز شاه خوارزم خاقانی

شاعر
خاقانی
مجموعه
قطعات
قالب
قطعه
وزن
مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)

آفاق زیر خاتم خوارزم شاهی اَست

مانا ز بخت یافت نگین پیمبری

۱

پیش سپید مهرهٔ قدرش زبون‌تر است

از بانگ پشه دبدبهٔ کوس سنجری

۲

از بهر آنکه نامهٔ درگاه او بَرَد

عنقا کمر ببست برای کبوتری

۳

چرخ کبود را ز حسام بنفش او

تهدید می‌رسد که رها کن ستمگری

۴

از دهر زاد و دهر فضولی نمای را

خون ریختی گرش نبدی حق مادری

۵

تیغش ز چار شهر خراسان خراج خواست

از چار شهر نَه که ز نُه چرخ چنبری

۶

شمشیر گوشت خوارهٔ او را مزوری است

آن‌کس که خورد رست ز دست مزوری

۷

گر خصم او بجهد طلسمی بساخته است

آن‌قدر هم ز قدرت او خواست یاوری

۸

گوساله گرچه بهر خلاف خدای بود

نطق از خدای یافت نه از سحر سامری

۹

گردون مگر مُصحف نامش شنوده بود

که‌ابشر نوشت نامش بر تاج مشتری

۱۰

روح‌القدس به خدمت او می‌خورد قسم

که‌امروز در زمانه تو اسلام پروری

۱۱

سوگند خورَد عاقلهٔ جان به فضل و عدل

کز روی عدل گستری و فضل پروری

۱۲

خوارزم شه هزار چو محمود زاولی است

خاقانی از طریق سخن صد چو عنصری

۱۳

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

قافیه: ـری۱۳ از ۱۳ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

  • مصرع نخست مطلع در الگو نمی‌گنجد

پایان مصرع‌ها

  1. استپیمبری
  2. استسنجری
  3. بردکبوتری
  4. اوستمگری
  5. رامادری
  6. خواستچنبری
  7. استمزوری
  8. استیاوری
  9. بودسامری
  10. بودمشتری
  11. قسمپروری
  12. عدلپروری
  13. استعنصری

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ خاقانی

۱٬۳۶۴ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ قطعات (۳۶۲ شعر) قرار دارد.