قطعات

شمارهٔ ۳۲۸ - در مدح عز الدین امیر یوسف سپه سالار خاقانی

شاعر
خاقانی
مجموعه
قطعات
قالب
قطعه
وزن
مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

چون یوسف سپهر چهارم ز چاه دی

آمد به دلو در طلب تخت مشتری

۱

سیاره‌ای ز کوکبهٔ یوسف عراق

آمد که آمد آن فلک ملک پروری

۲

هان مژده هان که رَستی ازین قحط مردمی

هین سجده هین که جستی ازین چاه مُضطری

۳

تو چه نشین و موکب سیاره آشنا

تو قحط بین و کوکبهٔ یوسف ایدری

۴

خاقانیا چه ترسی از اخوان گرگ فعل

چون در ظلال یوسف صدیق دیگری

۵

یا ایهاالعزیز بخوان در سجود شکر

جان برفشان بضاعت مزجاة کهتری

۶

کآنجا که افسر سر گردن‌کشان بود

او را رسد بر افسرشان صاحب افسری

۷

فصلی که در معارضهٔ غیر گفته‌ای

تضمینش کن در این دو سه منظوم گوهری

۸

ای در قمار چرخ مسخر به دستخون

از چرخ بادریسه سراسیمه سرتری

۹

غوغای سرکشان فلک پایدام توست

تو فتنه را بهانه ز خاقانی آوری

۱۰

زنبور کافر ار پی غوغا به کین توست

بر عنکبوت یک‌تنه تهمت چه می‌بری

۱۱

در اوهن‌البیوت چه ترسی ز عنکبوت

چون بر در مشبک زنبور کافری

۱۲

سرپنجگی نه سیرت خرگوش خنثی است

ترس از هژبر دار در آن صورت نری

۱۳

از روزگار ترس نه از رند روزگار

از سامری هراس نه از گاو سامری

۱۴

چون دور باش در دهن مار دیده‌ای

از جوشن کشَف چه هراسی؟ چه غم خَوری؟

۱۵

خاقانیا چو طوطی ازین آهنین قفس

کوشی که نیم بال بیابی و برپری

۱۶

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

قافیه: ـری۱۶ از ۱۶ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

  • مصرع نخست مطلع در الگو نمی‌گنجد

پایان مصرع‌ها

  1. دیمشتری
  2. عراقپروری
  3. مردمیمضطری
  4. آشناایدری
  5. فعلدیگری
  6. شکرکهتری
  7. بودافسری
  8. گفته‌ایگوهری
  9. دستخونسرتری
  10. توستآوری
  11. توستمی‌بری
  12. عنکبوتکافری
  13. استنری
  14. روزگارسامری

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ خاقانی

۱٬۳۶۴ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ قطعات (۳۶۲ شعر) قرار دارد.