غزلیات

غزل شمارهٔ ۱۱۳۱ بیدل دهلوی

مجموعه
غزلیات
قالب
غزل
وزن
مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)

روزی ‌که قضا سر خط آفاق رقم زد

گفتم به ‌جبینم چه‌نوشتندقلم‌زد

۱

غافل مشوید از نفس نعل درآتش

سرتا قدم شمع درین بزم قدم زد

۲

چون مو به نظر سخت نگون‌سار دمیدیم

فواره این باغ به غربال علم زد

۳

ساز طرب محفل اقبال شکست است

جامی‌که شنیدی تو قلک بر سر جم زد

۴

زین خیره نگاهی ‌که شهان راست به درویش

پیداست که بر چشم یقین گرد حشم زد

۵

واعظ به تکلف ندهی زحمت مستان

از باده نخواهد لب ساغر به قسم زد

۶

صد شکر که چون صبح نکردیم فضولی

با ما نفسی بود که بر آینه کم زد

۷

خواب عجبی داشت جهان لیک چه حاصل

دل‌ کرد جنونی‌ که نفس تا به عدم زد

۸

فریاد که یک سجده به دل راه نبردیم

کوری همه را سر به در دیر و حرم زد

۹

اقبال عرق کرد ز سامان حبابم

تا کوس به شهرت زند از شرم به نم زد

۱۰

یارب دم پیری به چه راحت مژه بندم

بی‌ سایه شد آن ‌گوشهٔ دیوار که خم زد

۱۱

بیدل سپر افکند چو مژگان ز ندامت

دستی ‌که ز دامان تو می‌ خواست بهم زد

۱۲

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف احتمالی: زدقافیه: ـم۱۲ از ۱۲ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

«زد» به واژهٔ پیش از خود چسبیده است؛ ممکن است نشانهٔ جمع یا پسوند دستوری باشد نه ردیفی جدا. تشخیص نهایی با تحلیل ادبیِ انسانی است.

  • پایانِ مشترک فقط یک حرف است
  • ردیف با نیم‌فاصله به واژه چسبیده است؛ ممکن است جزئی از خود واژه باشد

پایان مصرع‌ها

  1. زدچه‌نوشتندقلم‌زد
  2. درآتشزد
  3. دمیدیمزد
  4. استزد
  5. درویشزد
  6. مستانزد
  7. فضولیزد
  8. حاصلزد
  9. نبردیمزد
  10. حبابمزد
  11. بندمزد
  12. ندامتزد

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ بیدل دهلوی

۲٬۸۲۸ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ غزلیات (۲٬۸۲۷ شعر) قرار دارد.