غزلیات

غزل شمارهٔ ۲۳۶ بیدل دهلوی

مجموعه
غزلیات
قالب
غزل
وزن
مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

از بس گرفته است تحیر عنان ما

دارد هجوم آینه، اشک روان ما

۱

گل‌ها تمام پنبهٔ گوش تغافلند

بلبل! به هرز سر نکنی داستان ما

۲

وضع خموش ما ز سخن دلنشین‌تر است

با تیر احتیاج ندارد کمان ما

۳

حرف درشت ما، ثمر سود عالمی‌ست

گوهر دهد به‌جای شرر، سنگ‌ کان ما

۴

گاه سخن به ذوق سپرداری‌ کمان

شد گوش‌ها نشان خدنگ بیان ما

۵

از بس سبک ز گلشن هستی‌ گذشته‌ایم

نشکسته است رنگ‌ گلی‌ از خزان ما

۶

در پرده‌های عجز سری واکشیده‌ایم

چون درد، در شکستِ دل است آشیان ما

۷

ای مطربِ جنونکد‌هٔ درد! همتی!

تا ناله گل کند، نفس ناتوان ما

۸

چون صبح، بی غبار نفس زنده‌ایم و بس

شبنم‌صفاست آینهٔ امتحان ما

۹

بوی بهار در قفس غنچه دا‌غ شد

از بس که تنگ‌ کرد چمن را فغان ما

۱۰

چون دود شمع، وحشت ما را سبب مپرس

آتش‌ گرفته است پی‌ کاروان ما

۱۱

بیدل! ز بس به سختی جاوید ساختیم

مغز محیط شد چو گهر استخوان ما

۱۲

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف احتمالی: ماقافیه: ـان۱۲ از ۱۲ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

«ما» به واژهٔ پیش از خود چسبیده است؛ ممکن است نشانهٔ جمع یا پسوند دستوری باشد نه ردیفی جدا. تشخیص نهایی با تحلیل ادبیِ انسانی است.

  • پایان مشترک ممکن است فقط یک پسوند دستوری باشد

پایان مصرع‌ها

  1. ماما
  2. تغافلندما
  3. استما
  4. عالمی‌ستما
  5. کمانما
  6. گذشته‌ایمما
  7. واکشیده‌ایمما
  8. همتیما
  9. بسما
  10. شدما
  11. مپرسما
  12. ساختیمما

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ بیدل دهلوی

۲٬۸۲۸ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ غزلیات (۲٬۸۲۷ شعر) قرار دارد.