غزلیات

غزل شمارهٔ ۶۱۸ بیدل دهلوی

مجموعه
غزلیات
قالب
غزل
وزن
فاعلن مفاعیلن فاعلن مفاعیلن (مقتضب مثمن مطوی مقطوع)

لاف ما و من یکسر دعوی خدایی‌هاست

خاک گرد و بر لب مال ایا چه بی‌حیایی‌هاست

۱

اوج جاه خلقی را بی‌دماغ راحت کرد

بیشتر سر این بام جای بدهوایی‌هاست

۲

ریش دفتر تزویر، خرقه‌، محضر بهتان

دین شیخ اگر این است فسق پارسایی‌هاست

۳

حق‌شناس غفلت هم زنگ دل نمی‌خواهد

آینه جلا دادن شکر خودنمایی‌هاست

۴

سعی خلوت دل‌ کن شاه ملک عزت باش

در برون در خفتن ذلت ‌گدایی‌هاست

۵

صبح از آسمان تازی سر فرو نمی‌آرد

یعنی این دو دم هستی همت‌آزمایی‌هاست

۶

شمع درخور هر اشک دور می‌رود زین بزم

وصل دوستان یکسر دعوت جدایی‌هاست

۷

شکوه گر به یاد آمد از حیا عرق کردیم

ساز ما به این مضراب کوک‌تر صدایی‌هاست

۸

خاک این بیابان را گریه‌ات نزد آبی

ورنه هر قدم اینجا بوی آشنایی‌هاست

۹

الفت دل این مقدار پایبند عجزم‌ کرد

رشته تا گره دارد غافل از رسایی‌هاست

۱۰

بی‌بضاعتان بیدل ناگزیر آفاتند

رنج خار و خس بردن از برهنه‌پایی‌هاست

۱۱

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف احتمالی: هاستقافیه: ـایی۱۱ از ۱۱ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

«هاست» به واژهٔ پیش از خود چسبیده است؛ ممکن است نشانهٔ جمع یا پسوند دستوری باشد نه ردیفی جدا. تشخیص نهایی با تحلیل ادبیِ انسانی است.

  • ردیف با نیم‌فاصله به واژه چسبیده است؛ ممکن است جزئی از خود واژه باشد

پایان مصرع‌ها

  1. خدایی‌هاستبی‌حیایی‌هاست
  2. کردبدهوایی‌هاست
  3. بهتانپارسایی‌هاست
  4. نمی‌خواهدخودنمایی‌هاست
  5. باشذلت‌گدایی‌هاست
  6. نمی‌آردهمت‌آزمایی‌هاست
  7. بزمجدایی‌هاست
  8. کردیمصدایی‌هاست
  9. آبیآشنایی‌هاست
  10. کردرسایی‌هاست
  11. آفاتندبرهنه‌پایی‌هاست

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ بیدل دهلوی

۲٬۸۲۸ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ غزلیات (۲٬۸۲۷ شعر) قرار دارد.