غزلیات

غزل شمارهٔ ۸ حافظ

شاعر
حافظ
مجموعه
غزلیات
قالب
غزل
وزن
فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

ساقیا برخیز و دَردِه جام را

خاک بر سر کن غمِ ایّام را

۱

ساغرِ مِی بر کَفَم نِه تا ز بَر

بَرکِشَم این دلقِ اَزرَق‌فام را

۲

گرچه بدنامی‌ست نزد عاقلان

ما نمی‌خواهیم ننگ و نام را

۳

باده دَردِه چند از این بادِ غرور

خاک بر سر، نفسِ نافرجام را

۴

دودِ آهِ سینهٔ نالانِ من

سوخت این افسردگانِ خام را

۵

محرمِ رازِ دلِ شیدایِ خود

کس نمی‌بینم ز خاص و عام را

۶

با دلارامی مرا خاطر خوش است

کز دلم یک باره بُرد آرام را

۷

ننگرد دیگر به سرو اندر چمن

هرکه دید آن سروِ سیم‌اندام را

۸

صبر کن حافظ به سختی روز و شب

عاقبت روزی بیابی کام را

۹

شرح و توضیح

غزل با خطاب به ساقی و دعوت به نوشیدن آغاز می‌شود؛ گویی گوینده می‌خواهد اندوه روزگار و قیدوبندهای ظاهری را کنار بزند. اشاره به «دلقِ اَزرَق‌فام» و «ننگ و نام» کشاکش میان ظاهرِ پذیرفته‌شده و دل‌سپردگی به راهی دیگر را برجسته می‌کند. در ادامه، آه و تنهاییِ گوینده از نیافتن «محرمِ رازِ دلِ شیدایِ خود» می‌گوید، اما حضور دلارام آرامشی در برابر این آشفتگی فراهم می‌کند. پایان غزل با سفارش به صبر، رنج را در کنار امید به رسیدن به کام می‌نشاند.

واژگان دشوار

باده
شراب؛ در شعر عرفانی نماد شور و حال معنوی است.
سرو
درخت بلند و راست؛ در شعر نماد قامت معشوق است.

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف: راقافیه: ـام۹ از ۹ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

پایان مصرع‌ها

  1. رارا
  2. بررا
  3. عاقلانرا
  4. غروررا
  5. منرا
  6. خودرا
  7. استرا
  8. چمنرا
  9. شبرا

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

فال حافظ

با نیت دل، از دیوان فال بگیرید

نیت کنید و بگذارید دیوان حافظ برای شما یک غزل بگشاید.

نیت کن و فال بگیر

دربارهٔ حافظ

۶۹۵ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ غزلیات (۴۹۵ شعر) قرار دارد.