قطعات

شمارهٔ ۱۴۶ - در توصیف قلم و دوات خود خاقانی

شاعر
خاقانی
مجموعه
قطعات
قالب
قطعه
وزن
مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)

دوات من ز برون جدول و درون دریاست

نهنگ و آب سیاهش عجب بدان ماند

۱

عمود صبح ندیدی سواد شام در او

دوات من به دو معنی بدان نشان ماند

۲

رواست کو ید بیضای موسوی است دوات

که خامه نیز به ثعبان درفشان ماند

۳

زبان خامهٔ جوشن در زره بر من

به دور باش سنان فعل و تیرسان ماند

۴

چو خسروان گذرم بر مصاف نطق و دوات

از آن به خانهٔ زراد خسروان ماند

۵

عنان جیحون در دست طبع خاقانی است

از آن جهت به سمرقند خضرخان ماند

۶

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف احتمالی: ماندقافیه: ـان۶ از ۶ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

«ماند» به واژهٔ پیش از خود چسبیده است؛ ممکن است نشانهٔ جمع یا پسوند دستوری باشد نه ردیفی جدا. تشخیص نهایی با تحلیل ادبیِ انسانی است.

  • پایان مشترک ممکن است فقط یک پسوند دستوری باشد
  • مصرع نخست مطلع در الگو نمی‌گنجد

پایان مصرع‌ها

  1. دریاستماند
  2. اوماند
  3. دواتماند
  4. منماند
  5. دواتماند
  6. استماند

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ خاقانی

۱٬۳۶۴ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ قطعات (۳۶۲ شعر) قرار دارد.