مثنویات، تمثیلات و مقطعات

شمارهٔ ۱۲۱ - گرگ و سگ پروین اعتصامی

قالب
قطعه
وزن
مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)

پیام داد سگ گله را، شبی گرگی

که صبحدم بره بفرست، میهمان دارم

۱

مرا به خشم میاور، که گرگ، بدخشم است

درون تیره و دندان خون فشان دارم

۲

جواب داد، مرا با تو آشنائی نیست

که رهزنی تو و من نام پاسبان دارم

۳

من از برای خور و خواب، تن نپروردم

همیشه جان به کف و سر بر آستان دارم

۴

مرا گران بخریدند، تا بکار آیم

نه آنکه کار چو شد سخت، سر گران دارم

۵

مرا قلاده بگردن بود، پلاس به پشت

چه انتظار ازین بیش، ز اسمان دارم

۶

عنان نفس، ندادم چو غافلان از دست

کنون بدست توانا، دو صد عنان دارم

۷

گرفتم آنکه فرستادم آنچه میخواهی

ز خود چگونه چنین ننگ را نهان دارم

۸

هراس نیست مرا هیچگه ز حملهٔ گرگ

هراس کم دلی برهٔ جبان دارم

۹

هزار بار گریزاندمت به دره و کوه

هزارها سخن، از عهد باستان دارم

۱۰

شبان، بجرات و تدبیرم آفرینها خواند

من این قلادهٔ سیمین، از آن زمان دارم

۱۱

رفیق دزد نگردم بحیله و تلبیس

که عمرهاست به کوی وفا مکان دارم

۱۲

درستکارم و هرگز نمانده‌ام بیکار

شبان گرم نبرد، پاس کاروان دارم

۱۳

مرا نکشته، به آغل درون نخواهی شد

دهان من نتوان دوخت، تا دهان دارم

۱۴

جفای گرگ، مرا تازگی نداشت، هنوز

سه زخم کهنه به پهلو و پشت و ران دارم

۱۵

دو سال پیش، بدندان دم تو برکندم

کنون ز گوش گذشتی، چنین گمان دارم

۱۶

دکان کید، برو جای دیگری بگشای

فروش نیست در آنجا که من دکان دارم

۱۷

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف احتمالی: دارمقافیه: ـان۱۷ از ۱۷ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

«دارم» به واژهٔ پیش از خود چسبیده است؛ ممکن است نشانهٔ جمع یا پسوند دستوری باشد نه ردیفی جدا. تشخیص نهایی با تحلیل ادبیِ انسانی است.

  • پایان مشترک ممکن است فقط یک پسوند دستوری باشد
  • مصرع نخست مطلع در الگو نمی‌گنجد

پایان مصرع‌ها

  1. گرگیدارم
  2. استدارم
  3. نیستدارم
  4. نپروردمدارم
  5. آیمدارم
  6. پشتدارم
  7. دستدارم
  8. میخواهیدارم
  9. گرگدارم
  10. کوهدارم
  11. خوانددارم
  12. تلبیسدارم
  13. بیکاردارم
  14. شددارم

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ پروین اعتصامی

۲۲۳ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ مثنویات، تمثیلات و مقطعات (۱۸۱ شعر) قرار دارد.