مثنویات، تمثیلات و مقطعات

شمارهٔ ۸۸ - شکایت پیرزن پروین اعتصامی

قالب
قطعه
وزن
مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

روز شکار، پیرزنی با قباد گفت

کز آتش فساد تو، جز دود و آه نیست

۱

روزی بیا به کلبهٔ ما از ره شکار

تحقیق حال گوشه‌نشینان گناه نیست

۲

هنگام چاشت، سفرهٔ بی‌نان ما ببین

تا بنگری که نام و نشان از رفاه نیست

۳

دزدم لحاف برد و شبان گاو پس نداد

دیگر به کشور تو، امان و پناه نیست

۴

از تشنگی، کدوبنم امسال خشک شد

آب قنات بردی و آبی به چاه نیست

۵

سنگینی خراج، به ما عرصه تنگ کرد

گندم تو راست، حاصل ما غیر کاه نیست

۶

در دامن تو، دیده جز آلودگی ندید

بر عیب‌های روشن خویشت، نگاه نیست

۷

حکم دروغ دادی و گفتی حقیقت است

کار تباه کردی و گفتی تباه نیست

۸

صد جور دیدم از سگ و دربان به درگهت

جز سفله و بخیل، درین بارگاه نیست

۹

ویرانه شد ز ظلم تو، هر مسکن و دهی

یغماگر است چون تو کسی، پادشاه نیست

۱۰

مُردی در آن زمان که شدی صید گرگ آز

از بهر مرده، حاجت تخت و کلاه نیست

۱۱

یک دوست از برای تو نگذاشت دشمنی

یک مرد رزمجوی، تو را در سپاه نیست

۱۲

جمعی سیاه‌روز سیه‌کاری تواند

باور مکن که بهر تو روز سیاه نیست

۱۳

مزدور خفته را ندهد مزد، هیچکس

میدان همت است جهان، خوابگاه نیست

۱۴

تقویم عمر ماست جهان، هر چه می‌کنیم

بیرون ز دفتر کهن سال و ماه نیست

۱۵

سختی کشی ز دهر، چو سختی دهی به خلق

در کیفر فلک، غلط و اشتباه نیست

۱۶

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف: نیستقافیه: ـاه۱۵ از ۱۶ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

  • برخی مصرع‌ها از الگو پیروی نمی‌کنند
  • مصرع نخست مطلع در الگو نمی‌گنجد

پایان مصرع‌ها

  1. گفتنیست
  2. شکارنیست
  3. ببیننیست
  4. ندادنیست
  5. شدنیست
  6. کردنیست
  7. ندیدنیست
  8. استنیست
  9. درگهتنیست
  10. دهینیست
  11. آزنیست
  12. دشمنینیست
  13. تواندنیست
  14. هیچکسنیست

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ پروین اعتصامی

۲۲۳ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ مثنویات، تمثیلات و مقطعات (۱۸۱ شعر) قرار دارد.