غزلیات

غزل شمارهٔ ۵۹۴ سعدی

شاعر
سعدی
مجموعه
غزلیات
قالب
غزل
وزن
مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

تَرَحَّمْ ذِلَّتی یا ذَا المعالی

وَ واصِلْنی اِذا شَوَّشْتَ حالی

۱

أَلا یا ناعِسَ الطَّرْفَینِ سَکْریٰ

سَلِ السَّهْرانَ عَنْ طولِ اللَّیالی

۲

ندارم چون تو در عالم دگر دوست

اگرچه دوستی دشمن‌فعالی

۳

کَمالُ الحُسْنِ فِی الدُّنْیا مَصونٌ

کَمِثْلِ البَدْرِ فی حَدِّ الکَمالِ

۴

مرکب در وجودم همچو جانی

مُصَوَّر در دماغم چون خیالی

۵

فَماذَا النَّوْمُ؟ قیلَ النَّوْمُ راحَه

وَ ما لِی النَّوْمُ فی طولِ اللَّیالی

۶

دمی دلداری و صاحب دلی کن

که برخور بادی از صاحب جمالی

۷

ألَمْ تَنْظُرْ إلی عَیْنی وَ دَمْعی؟

تَرَی فِی البَحْرِ أصْدافَ اللَّآلی

۸

به گوشت گر رسانم نالهٔ زار

ز درد نالهٔ زارم بنالی

۹

لَقَدْ کَلَّفْتَ ما لَمْ أقْوَ حَمْلاً

وَ ما لی حیلَةٌ غَیْرُ احْتِمالی

۱۰

که کوته باد چون دست من از دوست

زبان دشمنان از بدسگالی

۱۱

اَلا یا سالیاً عَنّی تَوَقَّفْ

فَما قَلْبُ المُعَنّیٰ عَنْکَ سالٍ

۱۲

به چشمانت که گرچه دوری از چشم

دل از یاد تو یک دم نیست خالی

۱۳

مَنَعْتُ النّاسَ یَسْتَسْقون غَیْثاً

أنِ اسْتَرْسَلْتُ دَمْعاً کَاللَّآلی

۱۴

جهانی تشنگان را دیده در توست

چنین پاکیزه پندارم زلالی

۱۵

وَ لی فیکَ الإِرادَه فَوْقَ وَصْفٍ

وَ لَکِنْ لَمْ تُرِدْنی؛ مَا احتیالی؟

۱۶

چه دستان با تو درگیرد چو روباه

که از مردم گریزان چون غزالی

۱۷

جَرَتْ عَیْنایَ مِنْ ذِکْراکَ سَیْلاً

سَلِ الجیرانَ عَنّی ما جَرَی لی

۱۸

نمایندت به هم خلقی به انگشت

چو بینند آن دو ابروی هلالی

۱۹

حِفاظی لَمْ یَزَلْ ما دُمْتُ حَیّاً

وَ لَوْ اَنْتُمْ ضَجِرْتُمْ مِنْ وِصالی

۲۰

دلت سخت است و پیمان اندکی سست

دگر در هر چه گویم بر کمالی

۲۱

اِذا کانَ افْتِضاحی فیکَ حُلْواً

فَقُلْ لی ما لِعَذّالی؟ وَ ما لی؟

۲۲

مرا با روزگار خویش بگذار

نگیرد سرزنش در لاابالی

۲۳

تَرانی ناظِماً فِی الوجْدِ بَیْتاً

وَ طَرْفی ناثِرٌ عِقْدَ اللَّآلی

۲۴

نگویم قامتت زیباست یا چشم

همه لطفی و سرتاسر جمالی

۲۵

وَ اِنْ کُنْتُمْ سَئِمْتُمْ طولَ مکْثی

حَوالَیکُمْ، فَقَدْ حانَ ارْتِحالی

۲۶

چو سعدی خاک شد سودی ندارد

اگر خاک وی اندر دیده مالی

۲۷

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

قافیه: ـلی۲۵ از ۲۷ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

  • برخی مصرع‌ها از الگو پیروی نمی‌کنند

پایان مصرع‌ها

  1. المعالیحالی
  2. سکریاللیالی
  3. دوستدشمن‌فعالی
  4. مصونالکمال
  5. جانیخیالی
  6. راحهاللیالی
  7. کنجمالی
  8. دمعیاللآلی
  9. زاربنالی
  10. حملااحتمالی
  11. دوستبدسگالی
  12. توقفسال
  13. چشمخالی
  14. غیثاکاللآلی

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ سعدی

۲٬۰۱۰ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ غزلیات (۶۳۷ شعر) قرار دارد.