غزلیات

غزل شمارهٔ ۱۳۱ بیدل دهلوی

مجموعه
غزلیات
قالب
غزل
وزن
فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

به عجزی‌که داری قوی‌کن میان را

به حکمت نگردانده‌اند آسمان را

۱

روان باش همدوش بی‌اختیاری

بلدگیر رفتار ریگ روان را

۲

نفس‌گر همه موج‌گوهر برآید

ز دست‌گسستن نگیرد عنان را

۳

درین انجمن ناکسی قدر دارد

زکسب ادب صدرکن آستان را

۴

به عرض هنر لب‌گشودن نشاید

ز چیدن میاشوب جنس دکان را

۵

چه دام است دنیا، چه نام است عقبا

تو معماری این خانه‌های گمان را

۶

کسی بار دنیا نبرده‌ست بر سر

ز تسلیم بوسی‌ست سنگ‌گران را

۷

به وهم تعین رمید ازتو راحت

ز پرواز پر داده‌ای آشیان را

۸

به معرج دولت مکش رنج باطل

کجیهاست در هر قدم نردبان را

۹

تنک مایهٔ فقر دارد سعادت

هماگیر بی‌مغزی استخوان را

۱۰

ز لفظ آشنا شو به مضمون نازک

کمر حلقه‌کرده‌ست موی میان را

۱۱

حسابیست در اتفاق دو همدم

عددهاست واحد زبان و دهان را

۱۲

ز خودداری ماست محرومی ما

برون رانده خشکی ز دریا کران را

۱۳

تمیزی نشد محو این نرگسستان

ندیدن گشوده‌ست چشم جهان را

۱۴

سر وکار دنیا عیان است بیدل

مکرر مکن منفعل‌، امتحان را

۱۵

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف احتمالی: راقافیه: ـان۱۵ از ۱۵ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

«را» به واژهٔ پیش از خود چسبیده است؛ ممکن است نشانهٔ جمع یا پسوند دستوری باشد نه ردیفی جدا. تشخیص نهایی با تحلیل ادبیِ انسانی است.

  • پایان مشترک ممکن است فقط یک پسوند دستوری باشد

پایان مصرع‌ها

  1. رارا
  2. بی‌اختیاریرا
  3. برآیدرا
  4. داردرا
  5. نشایدرا
  6. عقبارا
  7. سررا
  8. راحترا
  9. باطلرا
  10. سعادترا
  11. نازکرا
  12. همدمرا
  13. مارا
  14. نرگسستانرا

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ بیدل دهلوی

۲٬۸۲۸ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ غزلیات (۲٬۸۲۷ شعر) قرار دارد.