قصاید

قصیدهٔ شمارهٔ ۵ - در مدح سلطان معزالدین اویس جلایری عبید زاکانی

مجموعه
قصاید
قالب
قصیده
وزن
مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

دولت قرین دولت صاحبقران ماست

دنیا به کام پادشه کامران ماست

۱

سلطان اویس آنکه صفات جلال او

بیرون ز حد وهم و خیال و گمان ماست

۲

ای آنشهی که گر تو بگوئی روا بود

کافاق زنده کردهٔ فیض بیان ماست

۳

بنیاد عدل محکم و بازوی دین قوی

از رای روشن و خرد خرده‌دان ماست

۴

ارکان ظلم و قاعدهٔ جور منهدم

از سهم تیر و خنجر گیتی ستان ماست

۵

روی زمین که غرقهٔ طوفان فتنه بود

امروز در حمایت گرز و سنان ماست

۶

پشت و پناه خلق جهانی به امر خلق

احسان شامل و کرم بیکران ماست

۷

دولت ملازمیست که با ما بزرگ شد

اقبال بنده‌ایست که از خاندان ماست

۸

مفتاح ملک و ضامن ارزاق مرد و زن

شمشیر و تیر و خامهٔ گوهرفشان ماست

۹

آنجا که از امور سپاهی سخن رود

نوک زبان تیغ و قلم ترجمان ماست

۱۰

پیر و جوان متابع تدبیر ما شدند

تا رای پیر تابع بخت جوان ماست

۱۱

خورشید پادشاه فلک شد از آنکه او

هر بامداد معتکف آستان ماست

۱۲

اقبال پنج نوبت شاهی همی زند

اکنونکه هفت کشور عالم از آن ماست

۱۳

از هر طرف که رایت ما جلوه میکند

تایید هم رکاب و ظفر هم‌عنان ماست

۱۴

از فرش خاک برگذری تا فراز عرش

مردافکنی که پشت نماید کمان ماست

۱۵

هر آرزو که خواسته‌ایم از خدای خویش

توفیق عهد کرده که آن در ضمان ماست

۱۶

هرکس که هست در همه آفاق چون عبید

آسوده در حمایت حفظ و امان ماست

۱۷

شاها زمان فتنه و آشوب و ظلم رفت

وامروز خوشترین زمانها زمان ماست

۱۸

هنگام کین ز جملهٔ دشمن‌کشان ما

آوازهٔ بزرگی و نام و نشان ماست

۱۹

ایزد دعای ما به کرم مستجاب کرد

زیرا دعای جان تو ورد زبان ماست

۲۰

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف احتمالی: ماستقافیه: ـان۱۹ از ۲۰ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

«ماست» به واژهٔ پیش از خود چسبیده است؛ ممکن است نشانهٔ جمع یا پسوند دستوری باشد نه ردیفی جدا. تشخیص نهایی با تحلیل ادبیِ انسانی است.

  • پایان مشترک ممکن است فقط یک پسوند دستوری باشد
  • برخی مصرع‌ها از الگو پیروی نمی‌کنند

پایان مصرع‌ها

  1. ماستماست
  2. اوماست
  3. بودماست
  4. قویماست
  5. منهدمماست
  6. بودماست
  7. خلقماست
  8. شدماست
  9. زنماست
  10. رودماست
  11. شدندماست
  12. اوماست
  13. زندماست
  14. میکندماست

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ عبید زاکانی

۲۸۰ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ قصاید (۴۲ شعر) قرار دارد.