مثنویات، تمثیلات و مقطعات

شمارهٔ ۶۸ - راه دل پروین اعتصامی

قالب
قطعه
وزن
فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

ای که عمریست راه پیمائی

بسوی دیده هم ز دل راهی است

۱

لیک آنگونه ره که قافله‌اش

ساعتی اشکی و دمی آهی است

۲

منزلش آرزوئی و شوقی است

جرسش نالهٔ شبانگاهی است

۳

ای که هر درگهیت سجده گهست

در دل پاک نیز درگاهی است

۴

از پی کاروان آز مرو

که درین ره، بهر قدم چاهی است

۵

سالها رفتی و ندانستی

کانکه راهت نمود، گمراهی است

۶

قصهٔ تلخیش دراز مکن

زندگی، روزگار کوتاهی است

۷

بد و نیک من و تو می‌سنجند

گر که کوهی و گر پر کاهی است

۸

عمر، دهقان شد و قضا غربال

نرخ ما، نرخ گندم و کاهی است

۹

تو عسس باش و دزد خود بشناس

که جهان، هر طرف کمینگاهی است

۱۰

ماکیان وجود را چه امان

تا که مانند چرخ، روباهی است

۱۱

چه عجب، گر که سود خود خواهد

همچو ما، نفس نیز خودخواهی است

۱۲

به رهش هیچ شحنه راه نیافت

دزد ایام، دزد آگاهی است

۱۳

با شب و روز، عمر میگذرد

چه تفاوت که سال یا ماهی است

۱۴

بمراد کسی زمانه نگشت

گاهی رفقی و گاه اکراهی است

۱۵

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف: استقافیه: ـاهی۱۴ از ۱۵ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

  • برخی مصرع‌ها از الگو پیروی نمی‌کنند
  • مصرع نخست مطلع در الگو نمی‌گنجد

پایان مصرع‌ها

  1. پیمائیاست
  2. قافله‌اشاست
  3. استاست
  4. گهستاست
  5. مرواست
  6. ندانستیاست
  7. مکناست
  8. می‌سنجنداست
  9. غربالاست
  10. بشناساست
  11. اماناست
  12. خواهداست
  13. نیافتاست
  14. میگذرداست

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ پروین اعتصامی

۲۲۳ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ مثنویات، تمثیلات و مقطعات (۱۸۱ شعر) قرار دارد.