قصاید

قصیدهٔ شمارهٔ ۵۳ - در ستایش ترکان خاتون و پسرش اتابک محمد سعدی

شاعر
سعدی
مجموعه
قصاید
قالب
قصیده
وزن
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)

چه دعا گویمت ای سایهٔ میمون همای

یارب این سایه بسی بر سر اسلام بپای

۱

جود پیدا و وجود از نظر خلق نهان

نام در عالم و خود در کنف ستر خدای

۲

در سراپردهٔ عصمت به عبادت مشغول

پادشاهان متوقف به در پرده‌سرای

۳

آفتاب اینهمه شمع از پی و مشعل در پیش

دست بر سینه نهندش که به پروانه درآی

۴

مطلع برج سعادت فلک اختر سعد

بحر دردانهٔ شاهی، صدف گوهرزای

۵

حرم عفت و عصمت به تو آراسته باد

عَلَم دین محمد به محمد برپای

۶

خلف دودهٔ سلغر، شرف دولت و ملک

ملک آیت رحمت، ملک ملک‌آرای

۷

سایهٔ لطف خدا، داعیهٔ راحت خلق

شاه گردنکش دشمن کش عاجز بخشای

۸

ملک ویران نشود خانهٔ خیر آبادان

دین تغیر نکند قاعدهٔ عدل به جای

۹

ای حسود ار نشوی خاک در خدمت او

دیگرت باد به دستست برو می‌پیمای

۱۰

هر که خواهد که در این مملکت انگشت خلاف

بر خطایی بنهد، گو برو انگشت بخای

۱۱

جهد و مردی ندهد آنچه دهد دولت و بخت

گنج و لشکر نکند آنچه کند همت و رای

۱۲

قدم بنده به خدمت نتوانست رسید

قلم از شوق و ارادت به سر آمد نه به پای

۱۳

جاودان قصر معالیت چنان باد که مرغ

نتواند که برو سایه کند غیر همای

۱۴

نیکخواهان تو را تاج کرامت بر سر

بدسگالان تو را بند عقوبت در پای

۱۵

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

قافیه: ـای۱۴ از ۱۵ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

«» به واژهٔ پیش از خود چسبیده است؛ ممکن است نشانهٔ جمع یا پسوند دستوری باشد نه ردیفی جدا. تشخیص نهایی با تحلیل ادبیِ انسانی است.

  • پایان مشترک ممکن است فقط یک پسوند دستوری باشد
  • برخی مصرع‌ها از الگو پیروی نمی‌کنند

پایان مصرع‌ها

  1. همایبپای
  2. نهانخدای
  3. مشغولپرده‌سرای
  4. پیشدرآی
  5. سعدگوهرزای
  6. بادبرپای
  7. ملکملک‌آرای
  8. خلقبخشای
  9. آبادانجای
  10. اومی‌پیمای
  11. خلافبخای
  12. بخترای
  13. رسیدپای
  14. مرغهمای

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ سعدی

۲٬۰۱۰ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ قصاید (۶۱ شعر) قرار دارد.