قصاید

قصیدهٔ شمارهٔ ۲۷۵ ناصرخسرو

مجموعه
قصاید
قالب
قصیده
وزن
فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

جهانا چه در خورد و بایسته‌ای!

وگر چند با کس نپایسته‌ای

۱

به ظاهر چو در دیده خس ناخوشی

به باطن چو دو دیده بایسته‌ای

۲

اگر بسته‌ای را گهی بشکنی

شکسته بسی نیز هم بسته‌ای

۳

چو آلوده‌ای بینی آلوده‌ای

ولیکن سوی شستگان شسته‌ای

۴

کسی کو تو را می‌نکوهش کند

بگویش: هنوزم ندانسته‌ای

۵

بیابی ز من شرم و آهستگی

اگر شرمگن مرد و آهسته‌ای

۶

تو را من همه راستی داده‌ام

تو از من همه کاستی جسته‌ای

۷

زمن رسته‌ای تو اگر بخردی

بچه نکوهی آن را کزو رسته‌ای؟

۸

به من بر گذر داد ایزد تو را

تو بر ره‌گذر پست چه نشسته‌ای

۹

ز بهر تو ایزد درختی بکشت

که تو شاخی از بیخ او جسته‌ای

۱۰

اگر کژ برو رسته‌ای سوختی

وگر راست بر رسته‌ای رسته‌ای

۱۱

بسوزد کژیهات چون چوب کژ

نپرسد که بادام یا پسته‌ای

۱۲

تو تیر خدائی سوی دشمنش

به تیرش چرا خویشتن خسته‌ای؟

۱۳

چو بی‌راه و بی‌رسته گشتی، مرا

چه گوئی که بی‌راه و بی‌رسته‌ای؟

۱۴

چو دانش بیاری تو را خواسته‌ام

وگر دانش آری مرا خواسته‌ای

۱۵

قافیه و ردیف

نتیجهٔ پیشنهادی

ردیف احتمالی: ایقافیه: ـسته۱۵ از ۱۵ مصرع قافیه‌دار با این الگو می‌خوانَد

«ای» به واژهٔ پیش از خود چسبیده است؛ ممکن است نشانهٔ جمع یا پسوند دستوری باشد نه ردیفی جدا. تشخیص نهایی با تحلیل ادبیِ انسانی است.

  • ردیف با نیم‌فاصله به واژه چسبیده است؛ ممکن است جزئی از خود واژه باشد

پایان مصرع‌ها

  1. بایسته‌اینپایسته‌ای
  2. ناخوشیبایسته‌ای
  3. بشکنیبسته‌ای
  4. آلوده‌ایشسته‌ای
  5. کندندانسته‌ای
  6. آهستگیآهسته‌ای
  7. داده‌امجسته‌ای
  8. بخردیرسته‌ای
  9. رانشسته‌ای
  10. بکشتجسته‌ای
  11. سوختیرسته‌ای
  12. کژپسته‌ای
  13. دشمنشخسته‌ای
  14. مرابی‌رسته‌ای

این نتیجه را برنامه با مقایسهٔ نوشتهٔ پایان مصرع‌ها پیشنهاد کرده است؛ وزن و تلفظ بررسی نشده و جایگزین تحلیل عروضی نیست.

دربارهٔ ناصرخسرو

۶۳۵ شعر منتشرشده در آرشیو

این شعر در مجموعهٔ قصاید (۲۸۱ شعر) قرار دارد.